پــارســی- دری- تــاجیــکی ســه گــویــش از یــک زبـــان
با آن که فضای نا مساعد طی سال های گذشته زمینه ساز رشد و گسترش فرهنگ و ادبیات در کشور نبود، اما شماری به این باور اند، نهاد های فرهنگی و غیر دولتی در کشور کار های قابل ملاحظه ی را در عرصه ی رشد و گسترش فرهنگ و ادبیات انجام داده اند که نمی توان از آن چشم پوشی کرد.
انجمن قلم افغانستان یکی از آن جمله نهاد های فرهنگی غیر دولتی است که همواره بحث و نشست های ادبی و فرهنگی را بیشتر در گسترهء زبان و ادبیات بر گزار می کند.

چاپ ده ها مجموعه ی شعری از شاعران جوان، نقد و بررسی شعر و داستان، معرفی کتاب و نشست های شعر خوانی بین شاعران جوان و فرهنگیان کشور از جمله برنامه های بوده که به صورت مسلسل طی بیشتر از شش سال ازسوی این نهاد راه اندازی شده است.

به تازه گی انجمن قلم افغانستان، در نشست شامگاه پنجشنبه هفته گذشته برنامه یی را در رابطه به خواستگاه و تاریخچه ی زبان پارسی دری برگزار نمود که پیرامون آن بحث های ازسوی یک تعداد ازاستادان دانشگاه کابل صورت گرفت.

در این بحث، داکتر محمد حسین یمین و داکترعبدالقیوم قویم دوتن از استادان ادابیات پارسی، پیرامون خاستگاه زبان پارسی دری و این که زبان پارسی، دری و تاجیکی یک زبان هستند و یا زبان های جداگانه به صورت مفصل بحث کردند.

در همین حال، یکی از کارمندان اکادمی علوم افغانستان کتابی به چاپ رسانیده که گفته می شود در آن نگارنده ادعای نموده است که زبان پارسی و زبان دری و تاجیکی سه زبان جداگانه استند، اما اشتراک کننده گان در محفل انجمن قلم آنچه در این کتاب نوشته شده است را مغرضانه عنوان نموده و به صورت اکادمیک به خواستگاه زبان پارسی دری و ریشه آن از گذشته های دور تا کنون به بحث و بررسی پرداختند.

استاد حسین یمین گفت: "زبان پارسی دری یکی از زبان های دوره نوین آریایی و خاستگاه آن باختر و حوزه باکتریا است که پس از تکوین و شکل گیری سرزمین باختر به غرب در فارس یا ایران امروز در شمال فرارود، بخارا و سغد در شرق و جنوب به شبه قاره هند گسترش پیدا کرد."

او همچنان تاکید کرد که زبان پارسی دری اساساً از زبان دوره میانه آریایی یعنی پارتی پرثوی، پهلوی اشکانی در همین سرزمین در حوزه خراسان بزرگ یعنی بلخ، هرات و سیستان بوجود آمده است.

بنا به اظهارات استاد یمین، "اسناد و شواهد به جا مانده در این خصوص پارت های آریایی از قوم سکایی داهه توسط ارشک اشک و برادرانش مهرداد و تیرداد که از باختر به شمال غرب آن پارتیه رفته بودند در(۲۵۰ ق م) امپراتوری مقتدری را در آنجا (پارتیه) اساس گذاشتند و در اندک زمان دولت یونان باختری تحت فرمانروایی دیودوتس را در حوزه بلخ به سقوط روبرو ساخته او را به جنوب راندند و همه باختر را تحت سلطه خود در آوردند در همین آوان زبان اوستایی در باختر البته به گونه تحول یافته آن متداول بوده است، حتا اکـثر دانشمندان وجود اوستا را در نیمه دوم عصر پارت ها تایید می کنند؛ چنان که به اساس برخی مدارک و اسنادی که از نیسایا مرکز اولیه پارتها به دست آمده، دیاکونوف، لیو شیستث بدین باور اندکه در قرن اول پیش از میلاد در شرق دولت پارت یعنی حوزه باختر متن اوستا یا کم از کم بخشی از آن وجود داشته است."

"زبان پارسی دری که از سرزمین باختر یک قرن قبل از اسلام برخاسته بود.در سده اول هجری شمسی با ترویج اسلام در شمال باختر در بخارا متداول گردید, زیرا مردمان در بخارا به سغدی سخن می گفــتند, در همین آوان به قول نرشخی در مسجدی که در آنجا بنا شده بود مردم قرائت قرآن را به زبان پارسی می آموختند و در قرن نهم و دهم میلادی بخش عمده بخارا به جز روستاهای آن به زبان پارسی روی آوردند وبدان تکلم می کردند. همان است که این زبان آهسته آهسته جای زبان های شمال شرقی باختر و آسیای مرکزی یعنی سغدی, تخاری و خوارزمی را گرفت."

استاد یمین همچنان تشریح نمود که زبان پارسی دری در اواخر سده چهارم هجری و اوایل سده پنجم از مهد اصلی اش باختر به جانب غرب و جنوب غرب باختر به فارس و عراق به صورت تدریجی گسترش پیدا کرده و ترویج یافت.

از سوی دیگر دوکتور عبدالقیوم قویم با اشاره بر این که زبان پارسی دری به قوم و یا کشور خاص تعلق ندارد، تصریح نمود که این زبان در درازنای تاریخ پنج هزار ساله مربوط به یک حوزه بزرگ تمدنی بوده است که آثار و داشته های به جا مانده اش خود بیانگر این واقعیت است که زبان پارسی، دری و تاجیکی یک زبان و دارای یک ریشه و دستور مشترک هستند، اما لهجه های گویشی در هر منطقه فرق داشته که لهجه نمی تواند باعث جدا سازی یک زبان به چند بخش شود، زیرا دستور زبان و نگارش این زبان در هر سه کشور به هیچ وجه تغییراتی ندارد و نخواهد داشت.

زبان دری در حقیقت همان پارسی دری است، اما این زبان را از آن جهت زبان دری می گویند که زبان دربار بوده است و همیشه زبان رسمی کتابت حکومت های آریایی و همین حوزه بوده است که زبان پارسی در این مناطق کاربرد داشته است " پارت ها این زبان را به حیث زبان درباری, رسمی و اداری پذیرفتند که در سراسر امپراتوری وسیع آنان به زبان پارتی موسوم شده است.

پارتها از آغاز تأسیس امپراتوری در (٢۵٠ق م) تا (١۷۱ق م) در همین حوزه باختر و وادی مرو با رسمی ساختن زبان؛ آن را تقویت نمودند و بدین گونه در مدت ششصد سال که امپراتوری پارت ها، از سده سوم قبل از میلاد تا سده سوم میلادی ادامه پیدا کرد زبان پارتی در سراسر قلمرو حکمروایی آنان از باختر تا سوریه و شام به حیث زبان رسمی، علمی, اداری و همه گانی به کار رفت. چنان که کشف کتیبه زبان پارتی در فارس پس از نفوذ پارت ها بدان جا و کتیبه های شاهان اول ساسانی به زبان پارتی در فارس مانند؛ کتیبه های اردشیر اول (۲۲۴- ٢٤١م) در نقش رستم، کتیبه شاه پور اول (۲۴۲ – ٢۷۳م) درنقش رجب، کتیبه زردشت حاجی آبادی، کتیبه هرمز (۲۷٢ – ۲۷۴م) در نقش رستم، کتیبه نرسی (٢۹٣ – ۳٠۲ م) در پایکولی (درکردستان) و کتیبه های شهر دورا (از شهرهای قدیمی سوریه) همه دال برآنست که پیش از ترویج لهجه پهلوی ساسانی توسط ساسانیان در فارس زبان پارتی منحیث سرزمین پارتها جای زبان آرامی را که از عصر هخامنشی ها در آنجا رواج پیدا کرده بود و جای زبان یونانی زمان یونانیان رابه تمامی فرا گرفت."

 حرکت و بحث روی چگونه گی زبان پارسی دری، دری افغانستان و آنچه در کشور تاجیکستان به عنوان دری تاجیکی از آن نام می برند طی سال های گذشته در کشور به گونه سیاسی روی آن بحث می شود، برخی از افراد و گروه ها با راه اندازی چنین بحث های همواره خواسته اند میان این سه کشور پارسی زبان فاصله ایجاد نموده و این را ثابت بسازند که زبان پارسی دری یک زبان نبوده بلکه این زبان در سه کشور زبان جداگانه است، اما تا اکنون هیچ ادعای منطقی و اکادمیک در خصوص این مساله از جانب فرد یا گروهی نتوانسته ثابت کنند که واقعأ سه زبان در سه کشور زبان های جداگانه ی استند.

برخی ازحلقات و گروه ها در دستگاه حکومت نیز از این گونه برخورد های مغرضانه دفاع نموده و در برخی موارد تلاش داشته اند از این مساله استفاده های سیاسی نمایند.

• افزودن جدید جستجو
• نظر ها

•   |93.82.252.xxx |2011-08-17 21:34:44 samehl
  lotfan farssi benawessed na parssi
  zaban 3 kishwar farssi ast na parssi wa ....................,,,, ,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
  • 0
  • 0

  پاسخ | بازگو

نوشتن نظر

Your Contact Details:

نام:

ایمیل:  اعلام نکردناعلام کردن

Comment:

عنوان:

قالب نوشته:         -رنگ-آبی کمرنگسیاهآبیبنفشخاکستریسبزلیموییقرمز آلبالوییسرمه ایزیتونیزرشکیقرمزنقره ایآبی سیرسفیدزرد -اندازه-ریزکوچکمعمولیبزرگبسیار بزرگ

Message:

Security

کد آنتی اسپم نمایش داده شده در عکس را وارد کنید.

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."