بدخشـــان در تــاریخ
اثر: مرادی، دکتور صاحب نظر
جلداول ودوم. کابل، انتشارات خیام، 1388. 819ص.

جلد اول این کتاب شامل مطالبی در باره بدخشان در دوره پیش از اسلام بوده، موضوعاتی چون دانستنیهای جغرافیایی و اقتصادی بدخشان و قطغن، احوال اجماعات اولیه اساطیری در سواحل رود اکسوس، بدخشان و دولتهای بزرگ آسیایی میباشد. جلد دوم کتاب از بدخشان (تخارستان) در دوره اسلام آغاز کرده روابط بدخشان را با دولتهای خراسان، بدخشان در دوره تیموریان، ظهور حکومتهای مستقل محلی، بدخشان در دولت افغانستان را تا سلطنت محمد نادر شاه شامل میشود.

 در تألیف این کتاب مؤلف از شیوه های ایجادی کار گرفته خواسته است، تاریخی با ابداعات و ابتکارات تازه به جامعه افغانستانی تقدیم کند چنانچه مؤلف در اغاز کتاب تحت عنوان "درب ورود به مجموعه بدخشان در تاریخ" از کار و زحمت شبا روزی خود در تدوین و تألیف کتاب صحبت کرده، از منابع معتبر پژوهشی که تاریخ بدخشان از آنها مایه گرفته است، مفصل یاد آوری نموده خواننده را اطمینان میدهد که گویا متن بدست آمده مبنی بر اسناد و شواهدی تألیف گردیده است که در طول زمانه ها در آرشیف ها و مراکز معلوماتی نه تنها افغانستان بلکه در آسیای میانه و مرکزی منابع غنی تاریخی حوزه را تشکیل میداده است. او از عمده ترین این اسناد و شواهد پژوهشی تاریخی در باره بدخشان، همان "تاریخ بدخشان" بقلم میرزا سنگ محمد بدخشی و "تتمه تاریخ بدخشان" تألیف میرزا فاضل سرخ افسر مربوط سال 1325 شهر اوش قرغیزستان را میداند که مربوط وقایع حاکمیت خانواده میر یار بیگ تا استیلای امیر عبدالرحمن بر بدخشان میباشد. مؤلف از دو کتاب دیگر یکی "کان بدخشان" و دیگری "چراغ انجمن" اثر گرانبار مولانا عبدالحکیم ولوالجی رستاقی و "ارمغان بدخشان" تألیف شاه عبدالله یمگی بدخشی نیز یاد میکند که حاوی معلوماتی در باره تذکره شاعران بدخشان وپاره ی از مسایل تاریخی سیاسی و اجتماعی دوره های قدیم بدخشان است.

 مؤلف در ادامه توصیحات خود در زیر همان عنوان ورود به مجموعه بدخشان در تاریخ" که گویا بجای پیشگفتار ویا به نوشته اکثر کتاب نویسان امروزه، بجای " چند سخن مؤلف" آورده است، اکثر منابع دست اول خودرا مفصل معرفی میکند. شایان ذکر است که این شیوه تاریخ نویسی طوریکه در ابتدا یاد اور شدیم تازه است و ناشی از حاکمیت مؤلف بر موضوع میباشد که دال بر آگاهی ووسعت نظر بیشتر مؤلف بر کار و پژوهشهایش میباشد.

 مؤلف صحبت در زیر عنوان ورود به مجموعه بدخشان در تاریخ را در همین جا خاتمه نمیدهد، بلکه در بخش دیگر آن "ابزار های کمکی در پژوهش تاریخ" را بررسی کرده، استفاده ارزنده خودش را از پژوهشهای باستانشناسان، سیما شناسان، زیست شناسان نبات شناسان، مردم شناسان، زبانشناسان و زمین شناسان یاد کرده، خواننده را بخوبی خوب این اثر و دقت عمیق مؤلف به محتوای غنی و پر بار آن جلب میکند که شایان ستایش و تقدیرمیباشد.

 ناگفته نباید گذشت که مؤلف کتاب " بدخشان در تاریخ" جناب داکتر صاحب نظر مرادی یکی از آن مجموعه دانشمندان و مؤرخان خوشنام کشور است که از اغاز اتمام آموزشهای دوره اکادمیک و بدست آوردن سند معتبر تحصیلی در رشته تاریخ مصروف پژوهشهای تاریخی بوده تا امروز چندین اثر با ارزش و گران سنگ در باره تاریخ کابل، در باره شخصیت ملی کشورمحمد طاهر بدخشی، قهرمان ملی کشور احمد شاه مسعود، بدخشان در تاریخ، توفان در شمال، تخارستان در تاریخ، اریکه نشینان کوهستان درواز، شغنان در عصر امرای محلی وبسا آثار معتبر تاریخی و سیاسی و اجتماعی و فرهنگی دیگرتألیف و در خورش فرزندان اصیل جامعه افغانستانی مان تقدیم داشته است. این همه آثار در باره تاریخ کشور و آشنایی کامل او با تاریخ و اسناد تاریخی کشورگویای آنست که مؤلف کتاب " بدخشان در تاریخ" جناب داکتر مرادی یک مؤلف تصادفی و نا آشنا به محتوای اثر نبوده، بلکه شخصیت طرف توجه در تاریخ نگاری است که صادقانه و آشنا به مواد و محتوای نوشته های خود قلم زده و جملات و کلمات را بر حسب دقت و عمق نظر یک پژوهشگر وارد در موضوع بر صفحه کاغذ رانده است که میتوان هر واژه جمله آنرا عمق تاریخ دانست وبر یادداشتهای دقیق و گرد آورده های ژرف این مؤلف دانشمند و توانا به نظر احترام و حرمت نگریست.

 بی شبهه این مجموعه از اثر های باررزش تاریخی و مراجعوی نه تنها تاریخ بدخشان، بلکه محتوی تاریخ بزرگ اریانای کبیر و خراسان دوره اسلامی نیز میباشد. موادغنی گرد آورده های دوره های پیش از اسلام چشمگیر است و میتوان گفت که محتوای این کتاب تاحال یگانه منبع تاریخی میباشد که خوبترین، بهترین و غنی ترین معلومات را در باره قطغن زمین ارائه داشته است. هر چند کتابهای تاریخی دیگری نیز در باره تاریخ پیش از اسلام کشور نوشته شده، ولی دقت نظر مؤلف این کتاب و دسترسی بیشتر او به مواد دست تاخورده تازه، این اثر را تا این دم در باره تاریخ پیش از اسلام کشور امتیاز بیشتر و بهتر میدهد.

 کتاب بدخشان در تاریخ از نظر کتابشناسی یکی از بزرگترین کتب مراجعوی و چشمه یی در باره تاریخ قدیم و جدید کشور میباشد. شیوه تنظیم کتاب و فصل بندی آن، آغاز از قدیمترین دوره ها و ختم به تازه ترین زمان، شیوه یی میباشد که قلم وفکر تاریخ نگاران برجسته دوران جدیدکشور مان را بخود جلب کرده، در تألیف آثار گران وزن خودبکار میگیرند. از نو آوریهای دیگرتاریخ نگاری مؤلف بکار گیری اصطلاحات تازه فارسی دری و نیز کاربرد واژه های قدیمی زبان فارسی دری میباشد که مؤلف با این عمل خود خواسته است واژه های باستانی و جدید زبان فارسی را از گزند روزگار حفظ کند. این کار می رساند که مؤلف نه تنها توجه به نوشتن تاریخ داشته است، بلکه خواسته است زبان مردم بدخشان، فرهنگ قدیمی مردم آن سر زمین و اوضاع اجتماعی و فرهنگی آنان را نیز حفظ و در لای جمله ها و کلمات ارزنده معرفی نماید. این ارزشهای کتاب " بدخشان در تاریخ" گویای آنست که تاریخ نگار ما با تمام وجود کوشیده است کتابی عرضه دارد که از هرحیث پرمعنا، بر بار و پر مختوا باشد و بتواند در ردیف خوبترین وشیواترین اثرهای تاریخی افغانستان ماندگار گردد.

 ولی با همه ارزشها، چیزیکه کتابشناس آریانا در باره این اثر با ارزش به مؤلف محترم سفارش مینماید اینست که جناب شان در چاپهای آینده نگذراند که اینهمه زحمت و تکلیف و اینهمه برازندی محتوایی دست خوش استفاده از کاغذ بیکیفیت پاکستانی گردد. جناب شان میدانند که همچو آثار باارزش و قطور ایجاب فهرست اعلام و فهرست اسمای اماکن و اشخاص را مینماید که بایست بحیث سهولتهای مراجعوی و چشمه یی در اخیر کتاب علاوه میشد. آگر مؤلف محترم یک مقدمه مبنی بر فشرده محتوای اثر ونیز خلاصه کتاب را در آخر کتاب میداشتند، میتوانست سهولت بیشتری برای خواننده ها واستفاده کننده های این اثر فراهم آورد و میتوانست این اثر بزرگ تاریخی را بیشتر ازپیش طرف استفاده و توجه علاقمندان تاریخ افغانستان سازد.

 با همه آنچه گفته آمدیم کتاب "بدخشان در تاریخ" یکی از بزرگترین وبا ارزشترین کتابهای مراجعوی و معتبر تاریخی در باره تاریخ افغانستان میباشدکه تا حال بچاپ رسیده است. خواننده ژرف نگر میتواند با اندک کنجکاوی و ورق شورانی بهترین حقایق تاریخی در باره قطغن وبدخشان و مخصوصاً دوره های پیش از اسلام تاریخ آریانای بزرگ و خراسان سر بلند رابدست آورد. کتابشناس آریانای برونمرزی مطالعه و استفاده ازین کتاب چشمه یی و پر محتوا را برای همه تاریخ نگاران داخلی و خارجی افغانستان سفارش مینماید. (موجود در کتابخانه شورای فرهنگی افغانستان، سویدن)

• افزودن جدید جستجو
• نظر ها

•   |75.197.116.xxx |2010-11-28 04:50:19 حامد  - سلامتی
  آقای مرادی دوست دیرینه من هستند. اگر دوست و یا هموطنی ادرس الکترونیکی ایشان را در اختیار بنده قرار ب دهند امتنان بی پایان مرا حاصل می نمایند.
  
  تشکر. حامد خسروی
  • 1
  • 0

  پاسخ | بازگو

•   |117.55.207.xxx |2010-11-28 08:56:39 ناشناس
  سلام خدمت آقاي حامد
  لطفاً ايميل آدرس داكتر صاحبنظر مرادي را يادداشت نمائيد
  muradi_1@hotmail.com
  
  تشكر
  فرامرز
  • 2
  • 0

  پاسخ | بازگو

•   |88.218.212.xxx |2010-11-29 15:33:50 زین الدین ذهین  - اظهار سپاسگزاری
  درود بر جناب پروفسور دوکتور مرادی صاحب
  که تمام مسایل ریله کرده در خدمت ما قرار داده اند خداوند جزا خ یر برای ایشان بده
  بنازم سرزمینی راکه نام اوبدخشان است :در اقلیم طبیعت هم درف باغ رضوان است
  • 3
  • 0

  پاسخ | بازگو

نوشتن نظر

Your Contact Details:

نام:

ایمیل:  اعلام نکردناعلام کردن

Comment:

عنوان:

قالب نوشته:         -رنگ-آبی کمرنگسیاهآبیبنفشخاکستریسبزلیموییقرمز آلبالوییسرمه ایزیتونیزرشکیقرمزنقره ایآبی سیرسفیدزرد -اندازه-ریزکوچکمعمولیبزرگبسیار بزرگ

Message:

Security

کد آنتی اسپم نمایش داده شده در عکس را وارد کنید.

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."