بنگیچــه خُلمــی هنــرمند مــردمی سمت شمــال کشــور

نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

فــــرهنگی - هنـــــــری

نوشته شده توسط عبد الشکور عزیز

پنجشنبه ، 1 بهمن 1388 ، 09:16

بنگیچــه خُلمــی هنــرمند مــردمی سمت شمــال کشــور هفته گذ شته زند گی نا مه هنر مند فقید و مظلوم بنگیچه خلمی توسط فرزند برومند اش به خط بسیار شیوا نستعلیق در سایت وزین خاوران به نشر رسید. ضمن تشکر صمیمانه از افضل جان امید واریم که ایشان به همین قدر نوشته بسنده نکرده زاویای مختلف زندگی هنری زنده یاد بنگیچه را برای جامعه هنری ما و مشتاقان هنر او بیان دارند. لازم دیدم در همین رابطه چند نکته را پیرامون شخصیت و سبک مخصوص آن فقید یا د آوری کنم.

عمر به خوشنو دی دل ها گذار
تا ز تو خــــوشنود شود کرد گار

بنگیچه یکی از آن مردان واراسته بود که عمر شریف خویش را وقف خوشی و خوشنودی مردمش کرد. بنگیچه یک شخص جوان کاکه وجوان طبع بود که جز خوشی و سعا دت مردمش نمی خواست. او در محافل خوشی سرور و سرود همیشه بدون کدام توقعی می جست ویگانه آرزویش شگو فا شدن گل خنده بر لبان هوا خواهان هنرش بود وبس. ولی متاسفانه بدست یک تعداد افراد نا جوان و کور دل به شکل بسیار زشت و نا جوانمردانه به شهادت رسید اگر قا تلین بنگیجه میخواستند با از بین بردن وی نام و هنر او را از دفتر تاردخ هنر معا صر این سر زمین محو سازند آنها راهی بخطا رفته اند. امروز با گذ شت تقریبا سی سال از شها دت آن مرحوم نام ونشان وسبک مخصوص او بر سر زبانها ودز صدر جدول قرار دارد.

اگر دیروز مشتا قا ن هنر بنگیجه در خلم بلخ شمال وکابل بود امروز محبوبیت و سبک خاص فرا تر از مرز های کشور در سطح جهان مطرح است. اینک میخواهم در رابطه سبک خاص بنگیجه معلومات بیشتر ارائه نمایم. گروه هنری که بنگیچه در راس آن قرار داشت عبارت بود از بابه قران دنبوره نواز چهره دستیکه همه به نواختن دنبوره او اقرار دارند.

مرحوم بابه نور غیچک نواز و آزاز خوان که در نواختن غیچک بسیار ماهر بودو شهید بنگیچه که علاوه از آواز خوانی دنبوره نواز خوبی نیز بود. اما سبک و یا ساز بنگیچه آن چیزیکه بیشتر از همه چیز شخصیت هنری بنگیچه را ممتاز میسازد طبع روان بنگیجه است که تا بامروز کسی نتوانسته مانند او جهار بیتی فی اللبدیهه بسراید. سبک بنگیچه که مشهور بساز قطغنی است در اصل ساز بچه رحمان مخصوص تاشقرغان است که توسط بنگیچه به اوجش رسیده است شما در سمت قطغن از کندوز و تخار گرفته تا بد خشان کسی را سراغ ندارید که این سبک خوانده باشد واصلا در آن سمت این سبک مروج نیست و آواز خوانان آن سمت به این سبک نخوانده اند.

بنگیچــه خُلمــی هنــرمند مــردمی سمت شمــال کشــور

بنگیچه و دسته هنری او با همان الات موسیقی اصیل آن سر زمین وقتی روی صحنه می آمدند بیش از هفتاد فیصد آهنگ هاه که به مخا طبا ن عرضه می داشتند در قا لب چها ربیتی فی اللبدیهه بود که در مجموع ساز بچه رحمان میباشد سرائید ن چهار بیتی فی اللبد یهه با ساز زنده در مقابل حا ضرین کار آسانی نیست. استعداد میخواهد ومهارت که بنگیجه از عهده آن سر بلند بدر آمده است. در ضمن بنگیچه همیشه عفت کلام را رعا یت میداشت و به ندرت کلمات رکیک در آهنگ های او دیده شده که نما یانگر پختگی شخصیت اومیباشد. . بنگیچه با سراحت در کست های خود میگوید {این است ساز تاشقرغان"این ساز ما وتو ره مفت نیست که هر کس خوانه "ویا به تو میگم او نذ ر یک بیت دو گشت نخوان"ویا اینکه نظر میگوید "این ساز که کش دار شده کدام سو باز میخوانی "بنگیچه فیاللبدیهه میگوید { به ساز های قطغن یک پنجه شویم چا لان } بنگیچه در عین حال میگوید این سبک ویا ساز تاشقر غان است ومن پر چم دار این سبک هستم در مسابقه بیت جنگی حریف را به مبا رزه میطلبد و خود را یکه تاز میدان میداند.

هر چند پس از مرگ بنگیچه هنر مندان چون حاجی حسن بسمل در مصاحبه هایش مفتخر به طبع روان خودش است و از پیش کسو تان این رشته یادی به میان نمی آورد و به گفته خودش از ریگ روغن میکشد ام بپا ی هنر مند گم نام دیگری که سال ها قبل از بسمل ارزن را برمه کرده است هم نمی رسد چه رسد به بنگیچه خلمی {منظورم عبدالحفیط پروانه از فیروز نخجیر تاشقر غان استکه سال ها قبل قصه راه ایران را با مها رت خاص خوانده که دوستا ن میتوانند با گو ش دادن به آن کست استعداد هنری این دو هنر مند را یعنی بسمل و حفیظ پر وانه را مقایسه کنند}.

به علا قمندان آواز بنگیچه عرض میشود که دو کست و اثر جا ویدانه از بنگیچه یکی قصه تنگی تا شقر غان که بنگیجه و نظر بلخی خوانده اند و دیکری بنگیچه وبا به نور ثبت نوار کرده اند که خو شبختا نه هر دو کست در دست رس قرار دارند. علا قمندان میتوانند با گوش دادن به آن کست ها با استعداد هنری بنگیچه بیشتر آشنا شده و در باره مقام هنری وی قضاوت نمایند.

اگر امروز آهنگ ساز و آواز خوان عزیز کشور آقا ی شاد کام در ملک غربت هزاران کیلو متر دور از زاد گاه بنگیچه قبول زحمت میکنند ووقت می گذرانند به بنگیچه آهنگ وسرود میسازندد و آواز خوان محبوب کشور الیا س شهنا آنرا با آواز جذاب خویش میخواند و به دل ها حال هوا میبخشد. اگر آواز خوان عزیز دیکری کشور ما شریف جان سا حل با آواز گیرا خویش شهکار می آفریند و از این سبک بنگیچه استفاده میکند و قلب ها را مجذوب آواز خویش میگرداند. وآواز خوان دیگری کشور ما جاوید جان شریف از همین سبک قطغنی که هما ن سز بچه رحمان است گیر و جوان را مشتاق آوازش مبسازد به همین قسم ده ها آواز خوان دیکر که اینها همه ارج نهادن به مقام هنری بنگیچه میتواند باشد.

پس میتوان ادعا کرد که دیگر بنگیچه منحصر بمحل زاد گاه اش نبوده بلکه در سطح جهان برای تمام مردم کشور یک سبک جذاب گیرا را عرضه میدارد. در اینجا من از برادر عزیز وارجمند وحید جان قاسمی که زاده و پرورده دامان خانواده با افتخار هنر این سر زمین و شخصیت آگاه و ادیب هستند ودر باره هنر مندان سمت شمال کشور تحقیق وتفحص دارند خواهش میکنم که راجع به شخصیت هنری بنگیچه وصد ها آواز خوان و نوازندگان سمت شمال تحقیق بیشتر نمایند و بهترین منا بع تحقیق را من برای شان معرفی مینمایم.

استودیوی نسیم ورکشاپ و فروشکاه رسولی در ولایت بلخ و فدا ورکشا پ در کندوز که از زما ن به وجود آمدن کاسیت ریکارد در کشور آغاز به فعا لیت نموده وسال هاست که بصفت فر زندان صدیق کشور از حریم حوزه هنر این خطه پا سداری کرده اند که در استودیو های کوچک آنها کست هاب صد آواز خوان این سر زمین نهفته است که متاسفانه در هیچ زما نی نه ریا ست فر هنگ ولا یات و نه وزارت اطا لا عا ت فر هنگ از زحما ت ایشان قدر دانی کرده است شما میتوانید در فرصت مناسب از این گنجینه های کمیاب این عزیز ان استفاده ببرید. اگر امروز فرصتی دست داد تا از یاد و خا طره هنر بنگیچه ذکری کنیم و یادش گرامی بدارید. باز هم این ثمره و زحما ت دست اندر کاران استودیوی نسیم ورکشاپ و فروشگاه رسولی است که از آثا ر از او و سایر هنر مندان محبوب ما را که کنجینه هویت هنری فر هنکی ماست که برای ما ثبت ظبط کر ده اند بجاست در این جا به صفت یک شنونده موسیقی اصیل کشور از همه آنها کمال سپا س را داشته باشیم. .