بین «نرگس شهلا» و« معلم» چه نسبت ورابطهء برقرار است؟ وجه شبه دراین میان چیست؟ چرا معلم به نرگس شهلا تشبیه شده است ؟

نادر

آقای نادر السلام علیکم

نرگس که همیشه در شعر وادب فارسی به چشم تشبیه شده ومیشود، میتواند در مصرع شعر این حقیر، به معنای نور، چشم، دانش وبینش تعبیر شود؛ چنانچه معلم با تلاش وسعی همه جانبهء خویش در راه آراستن افکار نسلهای آینده ملتها با زیور علم، دانش ومعرفت، انسان های جاهل وبیسواد را از تاریکی به سوی روشنائی وحقیقت رهنمائی نموده وافق دید آنها را در راستای خدمت به جامعه، شناخت خود وشناخت خالق هس تی و .... وسعت می بخشد. بنابراین اگر معلم نباشد وانسان را آموزش ندهد، کمتر کسی میتواند خواندن، نوشتن وعلوم اسلامی وانسانی را فرا گیرد چنانکه انسان بیسواد وجاهل را میتواند کور ونابینا خواند، یعنی کسی ک ه به عصا یا راهنمائی ضرورت دارد تا او را در اکثر امور زندگی کمک ویاری رساند.
برادر گرامی،
شعر وآنه م شعر فارسی دری گسترهء بزرگ وپهناوری است که در آن واژه ها جان تازه ای پیدا میکنند، و میتوانند به مف اهیم وتعبیرهای گوناگونی دلالت کنند. بعنوان مثال، وقتی شاعر میگوید:
"شانه دو دسته میزند طره تابد ار را"
ماه دو هفته میدرد، پرده شام تار را"
در بیت بالا، فردی که جنس لطیف را دوست دارد، مه روی خود را در عالم خیال در مقابل خویش مجسم نموده وشانه زدن طره را به وی نسبت میدهد. از جانب دیگر، بع ضی ها که از غلامان خوشگل خوششان می آید، با نادیده گرفتن واژه طره، امکان دارد عمل شانه زدن را به پسرب چهء زیبائی نسبت دهند که موهای خود را شانه زده واز پیش روی یا وسط موهایش به اصطلاح برای خود "فرق& #34; باز میکند وجبهه یا پیشانی اش که در مصرع دوم بیت، به ماه دو هفته تشبیه شده است، از میان کاکل یا موهای پیش روی وی، نمایان میگردد که بازهم همین کاکل وموهای سیاه، به شام تار تشبیه گردیده است، طوریکه با ظاهر شدن ماهتاب دوهفته که کامل ترین شکل ماه در آسمان است، تاریکی شام از بین رفته وروشنائی جانشین آن میشود. این در حالیست که ماهتاب در شب دیگر که دوهفته را تکمیل نکرده باشد، در اول شام ظاهر نمیشود، بلکه گاهی در ساعتهای متاخر شب میبرآید. اما وقتی ماه دوهفته یی شود، می بینیم که در اول شام ظاهر شده وپرده ء شام تار را میدرد. هدفم از ذکر این یاوه سرائی های اینست که در شعر وادبیات باید تعمق کرد زیرا هر کس میتواند مصرع یا بیتی را در اشکال مختلف تعبیر وتفسیر کند، درصورتیکه قرینه، وجه شبه وادوات تشبیه وغیره مسائل بلاغی در آن وجود داشته باشد. پس اگر من معلم را به نرگس شهلا تشبیه کرده ام، هرچند شعر پخ ته نیست، اما بی معنا وآنقدر خام هم نیست که شما فکر میکنید.
بقول شاعر که گفته اس: « سخن شناس نه یی، جان من خطا اینجاست»
شاید انتقاد شخصی را که "خرام کاشتن" در شعر بیدل را نادرست خوانده بوده است را در کتاب نقد بیدل خوانده باشید. وقتی بیدل رفتار پسر کوچک خود را توصیف نموده ومیگوید: « در هر ق دمش خرام میکاشت» فکر میکنم فرد انتقاد کننده که ایرانی بوده است، یادآورشده که خرام کاشتن ترکیب درستی نیست. ودانشمند ما آقای سلجوقی در پاسخ ارائه کرده بود که برای انتقاد کننده مذکور شاید "شلغم کاشتن " معنی بدهد، اما خرام کاشتن نه. بهر صورت حالا برای شما نمیدانم کدام ترکیب وتعبیر را در جای نرگس شهلا که همخوانی با نام زیبای معلم داشته باشد، را بکار ببرم که شما یار عزیر قانع شوید. بهر حال، بازهم انتقاد ودرخواست توضیح شما بهتر از آقای ناشناس است که همیشه در پایان اشعار این حقیر یاوه سرائی میکند ، گاهی میگوید وزنش ضعیف است وگاهی هم چیزهایی دیگری مینویسد که من نمیخواهم باایشان طرف واقع شوم. ورنه گفتنی ها بسیار اند، اما حرفهای مفت جای عمل را نمیگیرند. باید بروم بسوی درس در دانشگاه ودهان این نثر ناچیز را ببندم. خدا نگهدار شما وهمه دوستان وهموطنان باد
بااحترام
شفیق احمد ستاک-تورنتو

Slam
Agar ba jai Nargas wa Shahla Morshed wa Rahnomai mast nawishta mekardid better nabod

Nowruz

Dar an soorat, wazne sher kharab meshawad. agar "murshed wa rahnuma" ra dar jaye nargese sh ahla bakar bebareim. shuma khud fekr kuneed. baz aqaye nashenas ya kasi degari megoyad ke wazn wa qa feya durust nest. khuda hafiz
shafiq

ای معــــــلم رونـقِ دنيــای مـــا
ای مُعـــلِّم نرگـس شهلای مـــا



آقای شفیق جان ستاک !
سلام

هرجند تشریحات مفصل تان را خواندم .
وتوصیفاتی که از جایگاه معلم کردید هنوز نا کافی است . وبرای تائید وتکریم وجلال ومنزلت پرشکوه معلم فکر کنم همین کفایت خواهد کرد که رسول گرامی اسلام فرمودند:
« انما بعثت معلما »
و اما درمورد تشبیه نرگس شه لا به چشم :
قاعدتا همان طوریکه جناب تان اشاره داشتید در فرهنگ شعری همیشه چشم زیبا را به نرگش تشبیه میکنند وخا صتا چشم خماری را به نرگش شهلا تشبیه میکنند .
واما تا حال من شخصا در جای ندید م که نرگس را کسی به نورچشم ویا دید تشبیه کرده باشد .
البته چون خواهش خود تان است برای رعایت خاط ر مبارک تان می پذیرم . اما ممکن نادر جان قناعت نکنند . پس برای اینکه نادر جان را هم شما مایوس نسا زید وبرایش جواب قناعت بخش بدهید

بنظر بنده ای کم سواد اگر میگفتید که :


ای معلم رونق دنیای ما
ویا: ای معلم دیده ای بینای ما

ای معلم رونق دنیای ما

جای تو در خواطر ودلهای ما

ای معلم رونق دنیای ما
روشنی ب خش همه شبهای ما

ای معلم رونق دنیای ما
مهر تو اندر دل وسودای ما
=========================

ومانند اینها ده ها قافیه را به وفور وبسیار زیا د میتوان ردیف کرد .
والسلام وعلیکم ورحمت الله وبرکاته
اخوکم فی الله :
العبد الف قیر المذنب . عبدالله

آقای ستاک عزیز

اگر شاعران نرگس را بخاطر« شباهت ظاهری » ونه چیز دیگری برای چشم استعاره کرده بودند حق داشتند ولی استعاره ساختن «نرگس» برای معلم هیچ دلیلی ندارد زیراهیچ جایی معلم شباهتی به نرگس ندارد . وجه شبه بین «نرگس» و«چشم» زیبایی است ونه بینایی لذا تشبیه معلم به نرگس نه تنها زیبانیست که خنده آورس ت زیراوجه شبه میان معلم ونرگس وجود ندارد.
دلایلی که از استاد سلجوقی نقل کردید در جای خودش درست است و نه اینجا لطفا آنرا تعمیم بیجا نبخشیده و دیگران را متهم به سخن نا شناسی مسازید. متل معروف را شنیده ای د؟ میگویند هرگردو گرداست اما هرگردی گردو نیست!!! نقد را بپذیرید زیرا به نفع شماست درغیر آن:

خشت او ل گر نهد معمار ، کج
تاثریا می رود دیوار، کج
از شما می پرسم:
چه شباهتی میان معلم ونرگس وج ود دارد؟ لطفا فقط یک مورد را ذکر کنید نه بیشتر !!

با احترام به شما

ص.راهی