طوریکه در مطالب قبلی اشاره کردیم سامانیان توجه خاصی به ادبیات زبان فارسی دری داشتند و خدمات فرهنگی خوبی را به این زبان و ادبیات انجام دادند و به دنبال ایشان در دو دوره غزنوی ها و سلجوقی ها این روند استحکام بیشتری یافت و زبان فارسی دری توانست از گسترش قابل وصف در این دو دوره برخوردار گردد چه گویند سلاطین غزنوی و سلجوقی نسبت به شعرا و ادباء بزل و بخشش زیادی داشته اند و در این زمان بوده که زبان فارسی دری توانسته وارد قاره هند نیز گردد و شعرای در آن دیار نیز پا بعرصه ظهور گذارند.  

همچنانیکه میدانید بدنبال سلسله غزنویان دوره سلجوقیان آغاز میگردد طوریکه در سال 429 هـ. ق طغرل سلجوقی بعد از خروج برشاه مسعود غزنوی اعلان استقلال میکند و در نتیجه سلسله غزنویان ختم و سلسله سلجوقیان آغاز میگردد. سلجوقیان نیز ماننده غزنویان به شاعران و هنرمندان توجه کامل داشته و به آنها احترام و ارج میگذاشتند.

خواجه نظام الملک از جمله وزیران دربار سلجوقیان بوده که به علم و هنرپروری شهرت بسزای داشته است. در این دو دوره (دوره غزنویان و سلجوقیان) بحق باید گفت که شعر و ادب فارسی دری طور چشمگیری رشد نموده بوده و شعرای زیادی در دربار آنها حضور داشته و زندگی میکرده اند که آثار گرانبهاء از ایشان باقیمانده از جمله شاعران معروف زمان غزنویان از عنصری، فردوسی، سنائی غزنوی، منوچهری، فرخی سیستانی، دقیقی، ناصر خسرو بلخی، مسعود سعد و غیره میتوان نام برد. که با مرگ خواجه نظام الملک در سال 485 هجری قمری سلسله سلجوقیان نیز مانند غزنویان رو به ضعف و شکست نهاده و میان خاندان آنها جنگ های خانگی طولانی در میگرد و در نتیجه قدرت میان امرای شان تقسیم میگردد که بدینصورت میتوان از ختم دوره اول ادبی نیز یاد کرد. که از جمله مشهورترین شاعران این دوره فردوسی طوسی متولد 329 هجری قمری حماسه سرای ادبی فارسی دری در در خراسان بوده که در سال 416 هجری قمری وفات یافته اسمش حسین بن علی حکیم ابوالقاسم فردوسی متولد طوس خراسان است که بگفته خودش بیش از سی سال عمر خود را وقف داستانهای حماسه و کهن فارسی دری نموده و از آن کتاب بزرگ بنام شاهنامه فردوسی بیادگار مانده که نمونه عالی از این حماسه های ادبی است که اینک نمونه از او را در اینجا پیشکش میکنیم.

ستایش خرد   

کنون ای خردمند وصف خرد                         بدین جایگه گفتن اندر خورد

کنون تا چه داری بیار از خرد                         که گوش نیوشنده زو برخورد

خرد بهتر از هرچه ایزد بداد                          ستایش خرد را به از راه داد

خرد رهنمای و خرد دلگشای                       خرد دست گیرد به هر دو سرای  

ازو شادمانی و زویت غمیست                     وزویت فزونی و زویت کمیست  

خرد تیره و مرد روشن روان                          نباشد همی شادمان یک زمان

چه گفت آن خردمند مرد خرد                       که دانا ز گفتار او برخورد:  

کسی کو خرد را  ندارد ز پیش                      دلش گردد از کرده خویش ریش 

هشیوار، دیوانه خواند ورا                             همان خویش بیگانه داند ورا 

از ویی به هر دو سرای ارجمند                    گسسته خرد پای دارد به بند

خرد چشم جانست چون بنگری                   تو بی چشم شادان جهان نسپری

نخست آفرینش خرد را شناس                    نگهبان جان است و آن سه پاس

سه پاس تو چشم است و گوش و زبان         کزین سه رسد نیک و بد بی گمان

حکیما چوکس نیست، گفتن چه سود          ازین پس بگو کافرینش چه بود

تو ای کرده کردگار جهان                             ببینی همی آشکار و نهان

به گفتار دانندگان راه جوی                          به گیتی بپوی و به هر کس بگوی

ز هر دانشی چون سخن بشنوی                 از آموختن یک زمان نغنوی

چو دیدار یابی به شاخ سخن                      بدانی که دانش نیاید به بن

.... ادامه دارد

سیدمحمد خیرخواه  

این ایمیل آدرس توسط Spambot ها محافظت شده، برای مشاهده آن باید جاوا اسکریپت را فعال کنید       

• جستجو
• نظر ها

•   |125.213.212.xxx |2010-03-02 10:32:45 عبالمتین امین
  جناب سفیر صاحب از نوشته خوب تان سپاس و از اینکه با وصف مصروفیت های دیپلوماتیک خدمات بزرگی در نشر اند یشه های اندیشمندان بزرگ نیز مینماید قابل قدر و ستایش است.
  مؤفق و کامگار بوده باشین

•   |79.75.152.xxx |2010-03-03 02:13:17 بهزاد  - سپاس نامه
  
  درود جهان آفرین بر تو باد
  بر آنکس که چون تو فرزند زاد
  
  بسیار سپاس که دست رنجه نمودید و در باره زبان پارسی و شماری از چکامه سرایان پارسی لب گشودید، که همه ما وام دار این زبان، این فرهنگ و چکامه سرایان بزرگ آن هستیم.
  اگر سالهای سال از ایشان سخن برانیم و نسکها در باره ایشان بنویسم هنوز هم کم است ولی هر چه کم هم باشد از هیچ بهتر است، ای کاش همه ی خامه بدستان همت نمایند و به اندازه توان مانند شما در با ره نیکان خود سخن برانند تا باشد که جوانان و دیگران همه از خود آگاه شوند و خویشتن را بشنساند و مانند بید به هر بادی نلرزند و مانند گیاه خود را بی بن و بی ریشه نپندارند.
  به گفته کدبانوی گرامی فرزانه چکا مه سرای توانای تاجیک، تاجیکستان: "پسرفت ما پیشرفت ماست"
  
  سخنان بزرگمهر در باره فرهنگ:
  زدانا بپرسید پس دادگر
  که فرهنگ بهتر بود گر گهر
  چنین داد پاسخ بدو رهنمون
  که فرهنگ باشد ز گوهر فزون
  گهر بی ه نر زار و خار است سست
  به فرهنگ باشد روان تندرست
  « حکیم ابولقاسم فردوسی توسی»
  
  هزاران درود و هزاران سپ اس
  بتو مرد فرهنگ و خوبی شناس
  
  تو پدرود باش ای سر تاجیکان
  که جاوید مانی و روشن روان
  بهزاد آریا 

•   |82.43.72.xxx |2010-03-04 10:08:49 ناشناس
  دوستان عزیز !
  سلام
  حفظ وپاسداری وانکشاف زبان مادری وزبانهای ملی کشور امریست پسندیده وممدوح ، ا ماباید توجه داشت که زبان وبیان وقلم باید در خدمت آزادی ، استقلال وحفظ هویت ملی وارزشهای این کشور بک ار افتد .
  ونشود تا این وسیله افهام وتفهیم وبیان ارزشها درجهت خلاف رسالت زبان بکار گرفته شود .
  ام روز که همه ارزشها ودار وندار این کشور در حال چپاول است چه بهتر تابیانها وقلم ها برای طرد ونفی چهره ظلم ،ستم، بی عدالتی و استعمار واشغال گری ، بکار افتد .
  تا وقتیکه استقلال سیاسی واقتصادی برای ما ح اصل نشد ما فرهنگ خویش را هم حفظ کرده نتوانسته و رشد داده نمیتوانیم .
  والسلام
  محمد

•   |82.43.72.xxx |2010-03-05 21:33:09 ناشناس
  زندگی آ زادی انسان واستقلال اوست
  بهرآزادی جدل کن بندگی در کارنیست

•   |85.15.6.xxx |2011-05-04 09:24:12 ندا  - behtar az in
  [
  
  size=medium][/size]لطفا مطالب بهتري در اينتر نت بگذاريد.

•   |91.99.116.xxx |2011-09-16 14:02:16 elf
  درود بر روح بزرگ فردوسی

تنها کاربران عضو شده می توانند نظر ارسال کنند!

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."