اگرچه ما در هیچ زمینه یی، به گونۀ بایسته مسوولیت پذیر نبوده ایم، ولی این بی مسوولیتی در زمینه های عرفان، فلسفه و هر آنچه که با اندیشه های انسانی ما پیوند دارد، سخت چشمگیر است. بگذارید خاطر نشان سازم که منظورم در این نوشته، آن نیست تا سنگ اندیشمند بودن را به سینه بکوبم. آنچه مرا به این امر وادار کرده است، نارسایی های آنانی است که هنوز پهنه های اندیشه ها شان از روشنایی راسیتن ژرفنگری به دور مانده است.

به هر رو، اینکه خداوندگار بلخ را از عقل گریزان کرده اند، چیزی نوی نیست. اکنون نوبت به بیدل رسیده است. و اگر قرار باشد که رشتۀ تحلیل و تعبیر و تفسیر اندیشه های ژرف مولاناها و بیدل ها، از این بیشتر به دست این محرومان آگهی برسد، جامعۀ دور مانده از تفکر سازندۀ خرد پذیر، تهی دستتر از آنچه که اکنون هست خواهد ماند.

آنچه را که می خواهم به بحث بگیرم این است که دسته یی از قلم به دستان معاصر ما هیچ گاهی یا تا جایی که من سراغ دارم، سیر تکامل تفکر این بزرگ مردان را مد نظر نگرفته اند. خداوندگار بلخ خودش فریاد می زند که:

"حاصل عمرم سه سخن بیش نیست

خام بدم، پخته شدم، سوختم"

مگر من هنوز شاهد تحلیل اندیشه های پخته و سوختۀ این بزرگ مرد نیستم. من به این باورم که تلاش ما برای نزدیکی با مولانا و یا بیدل ویا بیدل و مولانا یا کسانی دیگر، برای درک بیشتر و پی گیری ژرفتراندیشه ها و پندار های آنان نبوده است. ما تنها کوشیده ایم که افکار خودمان را لباس مولانایی و بیدلی پوشانیده و به بازار بیاوریم. برای نمونه: مولانا یا وحدت الوجودی است، یا نیست، یا خردگرا است یا نیست و بیدل هم به همین گونه. چرا ما همیشه در پی آن هستیم که انسان های چند بُعدی را محدود به برداشت های نا درست خود مان از افکار ایشان بکنیم؟ براستی هم که، "هرکس برای مطلب خود دلبری کند". و اگرچه مولانای بزرگ خودش هم به این امر پی برده بود.

 ویا بیدل که:

"معنی بلند من فهم تند می خواهد
سیر فکرم آسان نیست، کوهم و کُتل دارم"

البته من بر آن نیستم که به اثبات برسانم که مولانا ویا بیدل وحدت الوجودی هستند یا نیستند. گذشته از آن خویشتن را همین اکنون درخور این امر هم نمی بینم. آنچه را می خواهم به عرض برسانم این است که، این انسان های بزرگ بالاترتر ازیک وحدت الوجودی و یا غیر آن میباشند. بیدل می تواند وحدت الوجدی باشد ولی این به آن معنی نیست که دیگر ابعاد اندیشه یی بیدل را از یاد ببریم. چون خودش در کنار وحدت الوجودی بودنش، می گوید که:

"به غفلت خانه امکان چه امکان است یکتایی
دویی می پرورم در پرده تا جان در بدن دارم"

ویا

نه وحدت سرایم، نه کثرت نوایم
فنایم فنایم، فنایم، فنایم

ما نسل جوان افغانستان و به ویژه نسل جوانی که در آغوش یک فرهنگ بیگانه پرورده شده ایم، نیازمندی های خویش را داریم و اگر قرار باشد که هر شوقی و هر ذوقی، از ظن خود یار خداوندگار بلخ و بیدل و سعدی و حافظ و دیگر اندیشه آفرینان فرهنگ مان شود، ما نه تنها اینکه به ابعاد گونه گون داشته های راستین فرهنگی و فلسفی مان نمی توانیم پی بریم، بلکه ره گم و دربدر هم خواهیم شد.

 من فقر فرهنگی، کم سوادی و بی سوادی کشورمان را از یاد نبرده ام. ولی اگر قرار باشد که جامعۀ کم سواد ما معیار اندیشه و آرمان های ما باشد، راه تاریخ و داشته های فرهنگی مان به ترکستان است.

تحلیل و تفسیر بیدل و مولانا نه کار من است و نه کار من گونه ها. البته منظورم این نیست که چنانچه معمول است کتابهای مولانا و بیدل را چون کتاب مقدس در بالا ترین تاق اتاق مان بگذاریم ولی هفته ها رویش را باز نکنیم. چه سودی به حال مان خواهد داشت. بر عکس، مولانا و بیدل را باید پیوسته خواند، ولی وقتی که در مورد فلسفه و افکار ایشان می خواهیم کتابی بنویسیم، یا مکتب تازه در آن باره باز کنیم، تنها کلیات بیدل و مثنوی معنوی خواندن ما را به سر منزل مقصود نخواهد رساند.

 از کسانیکه در این زمینه می توانند پیشگام شوند، استاد اسد الله حبیب، استاد باختری، استاد ناظمی و دیگر بزرگانیکه در این راه زحمت کشیده اند، متاسفانه اکنون از کار های تازه اینان خبری نیست. البته استاد رازق رویین ازهمین جمله کسان هستند ولی از اینکه ایشان چون دیگر استادان دست در زیر زنخ نه نشسته اند در کنار صد مسوولیت دیگر شان هنوز هم تنها قلم می زنند من نام ایشان را ذکر نکردم. درست است که استاد اسد الله حبیب، استاد باختری و استاد ناظمی در گذشته ها زحمت فراوان کشیده اند ولی این دیگر بسنده نیست.

ما ارج هر شخصیتی را بسته به کار، صداقت، عشق و مبارزه اش در راه بهبود فرهنگ سر زمینی اش میدانیم.

استادان گران ارج! شما در مقابل فرهنگ مان، در مقابل ما نسل جوان و نسل های آینده مسوولیت دارید. و اگر شما پیش گام نشوید و ما را در درک بهتر و بیشتر و این اندیشه های ژرف یاری نرسانید، جغد بلبل باغ حرم خواهد شد. اگر کاری کرده اید آن را در دسترس مان قرار دهید و اگر کاری نکرده اید، شمار را به قلم سوگند می دهم.

دیگر تنها گفتن مولانا از سرزمین ماست » کافی نیست. در هر گوشه و کناری که می روم بحث روی ترک و یا تاجیک بودن مولانا است یا از بدخشان و یا از هند بودن بیدل. بگذارید که بیدل از هند باشد و مولانا ترک. مایان که سنگ هم میهن بودن مولانا و بیدل را به سینه می زنیم، دست آرودمان در این زمینه چیست؟ چه خدمتی کرده ایم؟ چند مکتب مولانا و بیدل شناسی داریم؟

مولانا از آمریکاییی است که مولانا را خوانده است و درکش کرده است. مولانا از ایرانی، مولانا از عرب، مولانا از هالندی ییست که برای برگردانی افکارش دهها سال زحمت کشیده است تا فارسی را بیاموزد.

آه بیایید فلسفۀ مرده در ما را دوباره زنده کنیم!

غفران بدخشانی

www.badakhshani.net

• افزودن جدید جستجو
• نظر ها

•   |121.127.33.xxx |2010-05-18 03:12:32 کبیراحمد جاوید
  دوست فرهیخته بدخشانی عزیز سلام!
  قبل از همه احترامات عمیق خود رادر عالم رویائی خود برگشت به بیشتر از یک ونیم دهه قبل با مجالس پرخاطرۀ درس خوانی باغ زراعت برایت تقدیم میکنم.
  مضمون پر محتواو جالب شمارا مطالعه نمودم یقینآ آنچه در تفکر شما خطور میکند واقعیت های عین جامعۀ قبیله سالار ما بوده که قربانی م صلحت های ننگین بزرگ عرصۀ تاریخ وادبیات مملکت شده است، میخواهم مکسی به این دو پله داشته باشم که میگوی د:
  پیش از بر رفتگان افسوس میخوردند خلق
  میخورند افسوس در ایام مابر زنده گان
  به اصطلاع عام مادر ش هر خودکش بیگانه پرور زندگی داریم که نه تنها به مکتب فکری مولاناوبیدل فکر نممیکند بلکه با اصطلاحات تر اوشهای فکری او دشمنی دارد.
  • 0
  • 0

  پاسخ | بازگو

•   |91.100.100.xxx |2010-05-18 12:39:14 ســــــها
  
  بدخشانی عزیز سلام به شما.
  مطلب جالب ونهایت ارزشمندی راارائه نمودید که، ریشه دراصل زبان در دری دارد. باگذشت هجده سال دردیار غربت شبی به یاد مانده گارهشتصدمین سال روز مولانای بزرگ ازطرف اتحادیه افغانهاد رشهرکوپن هاگن دانمارک برگزار گردید.سخن رانان هرکدام به نوبه ئی خودبرگی ازدرخت پربار مولانارا بخوانش گرفتند.دراخیراستادراستین زبان دری جناب لطیف ناظمی باکیفیت خاصی اززندگی پربار مولانای بزرگ، ازبهاولد خطیب بزرگ بلخ،ازسید برهان استاد ولالای پیر کودک الاهی ،ازهجرت وفرار،ازملاقات بهاولد باشیخ فریدالدین عطار وهدیه نسخه یی از مثنوی اسرارنامه اثر دوران جوانی وی به جلال الدین خوردسال،ازادامه تحصیلاتش در ش هرهاومدارس مختلف،ازمرگ بهاولدومومنه خاتون مادراین بزرگ مرد تاریخ ،ازطلوع وغیبت بی بازگشت شمس صحبت پ رمحتوا وجانداری تمودند که یک خاطره یی فراموش ناشدنی وهمیش درذهنم خطور میکند.ایکاش فرهنگیان مابا درای ت و شایسته گی یی که دارند،به دورازدویی بودن هاوتعصبات بی مفهوم گروهی،قومی وزبانی باوحدت نظر،دربه راه اندازی وبذرگداشت، از همچومجالس ارزنده وآموزنده حداقل در سال یکبار درمراکزشهرهادست بکارشوند.ولی با ت اسف ماافغانهامصروف بدگویی ها،یکه تازیها،وکشتن همدگرهستیم.ماافتخارات زبانی بیحد زیاد داریم ، مادرس مح بت نخوانده ایم،مازاده ئی خشونت هستیم.ماسندمعتیر فراغت ازخشونت داریم،بازدعامیکنیم که خدا بالای مارحم نماید.که باچنین بنده کان ناتوان زورگو نعوذم باالله خداشود متحیرکه آفریده یی کیست . به فرموده خیام بزرگ.
  یک دست به مصحفیم،یک دست به جام
  گه مرد حلالیم ، گهی مرد حرام
  ماییم ،درین گنبد فیروزه رخام
  ن ی کافر مطلق، نه مسلمان تمام
  باعرض حرمت
  • 0
  • 0

  پاسخ | بازگو

نوشتن نظر

Your Contact Details:

نام:

ایمیل:  اعلام نکردناعلام کردن

Comment:

عنوان:

قالب نوشته:         -رنگ-آبی کمرنگسیاهآبیبنفشخاکستریسبزلیموییقرمز آلبالوییسرمه ایزیتونیزرشکیقرمزنقره ایآبی سیرسفیدزرد -اندازه-ریزکوچکمعمولیبزرگبسیار بزرگ

Message:

Security

کد آنتی اسپم نمایش داده شده در عکس را وارد کنید.

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."