آیــا عاشـــق شــدن بر زن حـــرام است؟

نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

ادبیـــــات - نثــــری

نوشته شده توسط شهرام یاران

شنبه ، 14 آبان 1390 ، 07:45

{از نظامی گنجوی در باره رابعه دخت کعب خزداری بلخی}

زخون جوهر ز انگشتش قـــــلم کـــــرد
درو دیــــوار گــــرمــــابه رقــــــم کــــرد
که گـر عاشق شدن بر زن حرام است
بنـای کــــــــاخ گیتی نا تمــــــام است

داستان رابعه دخت کعب خزداری بلخی را همه میدانند که عاشق بکتاش یکی ازغلامان پدرش بود. این عشق او به خانواده و بویژه برادرش حارث آشکارنبود.

گرچه بکتاش یک تن از افسران ورزیده سپاه کعب بود اما عشق شاه دختی مانند رابعه را خانواده و بیشتر از همه برادرش عشقی ناروا، و نابرابر و ننگ آور به خود و خانواده خود میدانستند. آنگاه که بکتاش دور از دربار و دور از بلخ و مصروف نبرد بود حارث که ازین عشق (بزعم او) ناروا خبر شده بود رابعه را در یک حمام گرم زندانی کرد و دستش را بالاتر از آرنج رگ زد (شاهرگ دستش را برید) و بهمان حال رها کرد تا جان داد. بکتاش تا خبرشد، آمد و دروازه حمام را گشود رابعه جان داده بود. آنگاه او هم با کارد تیزی که در بغل داشت خود کشی کرد.

این عشق درو اقع پاک و بی آلایش داستان شیرین بسا از مجالس در درازنای تاریخ جامع ما تا کنون شده است. نظامی گنجوی در یک مثنوی شیرین ماجرای این عشق نا برجام را چنین بیان کرده و مرد سوال قرارداده است:

به گرمابه فگند آنگاه شاهش                   فرو بست از گچ و از سنگ را هش
دران گرمابه سرو سیم اندام                    برای عاشقان بنو شت پیغام
که گر عاشق شدن بر زن حرام است         بنای کاخ گیتی نا تمام است
زخون جوهر ز انگشتش قلم کرد                در و دیوار گرمابه رقم کرد
به خون خود همه دیوار بنوشت                 به سوز دل بسی اشعار بنوشت
که من در آتش و در سنگ و درخون         برفتم زین جهان جیفه بیرون
میان خون و عشق و آتش و اشک            برامد جان شیرینش بصد رشک

نظامی گنجوی صد ها سال پیش از ما به این موضوع بخوبی واقف بوده که وقتی عاشق شدن برای مرد حرام نی که افتخار هم است پس چرا برای زن حرام باشد ازهمی رو می پرسد:

که گر عاشق شدن برزن حرام است بنای کاخ گیتی نا تما است

اکنون این پرسش به ذهن می آید که براستی آیا عاشق شدن بر زن حرام است؟ و یا به گفته نظامی «بنای کاخ گیتی نا تمام است.»

به باور ما نی، عاش شدن بر زن حرام نیست و لی بنای کاخ گیتی در جاهای دیگر دنیا ممکن نا تمام نباشد اما در کشوری عقب نگه داشته شده ما که مردمش سخت متعصب و حتی خرافاتی استند اگر بنای کاخ گیتی نا تمام هم شمرده شود باید دران شک نکنیم و هم در همینجا است که عاشق شدن برای زن پرسش برانگیزحتی جرم است که گاهی مجازات بد فرجام نیز دارد زیراکه:

زنان مقهور مردان اند یعنی اسیر چنگال بیرحم مردان اند. مردان هرچه دلشان خواست می توانند بکنند اما برای زنان سخن گفتن حتی نان و آب خواستن کیف و کان دارد تا چه رسد به اظهار عشقی که آنهم خانواده ازان خبر نباشد. اگر مردی بر زن خشم گرفت (چه شوهرش باشد، برادرش یا پدرش) حد اقلش یک لت و کوب در خانه است در حالیکه این مجازات ها در کشور ما تا سرحد گوش و بینی بریدن و کشتن می انجامد.
برخی از مردان که با زنان دیگر سر وسری دارند، به زنان دروغ می گویند شک نیست که گاهی از زنان هم دروغ می شنوند اما بمراتب بیشتر ازان به زنان دروغ می گویند. دروغ گفتن مردان مجازات ندارد چه بسی که با یک معذرت خواهی لبخند آمیز بخشوده میشود اما دروغ گفتن زنان همان مجازاتی را بدنبال خواهد داشت که پیشتر ازان یاد کردیم.
مردان حق شرعی و قانونی دارند که در حین یک زن داشتن، زن دوم، سوم و چهارم هم بگیرند و این هیچ عیبی نیست اما سرچپه آن؟ آیا در تفکر گنجایش دارد؟
مردان از گذشته های دور بدینسو افزو ن بر چهار زن نکاحی حق داشته اند که ده ها و صد ها کنیز داشته باشند که همخوابه شدن به هریک ازان ها که دلش بخواهد مشروع شمرده می شد. در تاریخ کشور ما تا صد سال پیش هم این کار عیب و ایرادی نداشت. می گویند امیر حبیب الله خان پدر اعلیحضرت امان الله خان تا 300 زن داشت. هیچ ملا و مسلمانی دران روزگار این کار را به او حرام نشمرده بود اگر حرام می شمردند چرا آنگونه قیام های که برضد پسرش اعلیحضرت امان الله برخاست و آنهم به بهانه های دفاع از دین که چادری از سرزنان برداشته، زنان را «روی لچ» کرده و گویا کفر ورزیده است، بر ضد پدرش که 300 زن را در حرم خویش قبضه کرده بود برنخاست؟
برخی از دخترکان بخصوص دخترکان دانشجو بسادگی فریب پسرکان دروغگو را می خورند تا ازان ها کام دل بگیرند و بعد رهای شان کنند. دختری که به این حالت مواجه شد دیگر نزد خانواده، خویشان و اقارب رو و آبرویی برایش نمی ماند. نه تنها او که پدر، مادر، برادران و خواهران او نیز بی عزت و سر افگنده می شوند. بدا بدان حالتی که دختر باردار شود!
اگر مرد زنداری صرف نظر اینکه در کدام سن وسال باشد، بر یک دختر ویا زنی دیگر عاشق شد می تواند اورا هم درنکاح خویش بیاورد این شرعاً روا است و اما اگر زنی هر قدر هم از شوهر خو د ناراض باشد و بردام عشق دیگری افتیده باشد مجرم شمرده میشود و اگر این عشق رسوا شود عاقبت شوم سنگسار را بدنبال خواهد آورد.

ازینرو عاشق شدن برزن را درین کشور باید حرام شمرد تا آنها به دام این همه ریا و نیرنگ نیافتند، بد نام نشوند و زنده گی شان به تباهی نکشد. این حالت تا آنگاه ادامه می یابد که مدنیت و همپا با آن فرهنگ جامعه ما به آن حدی از رشد برسد که برای مردان داشتن بیشتر از یک زن از نگاه قانونی مجاز نباشد و زنان هم آن حق و اختیاری را که شرعیت در ایجاب و قبول به آنها داده است بدست آورند و در تصمیم گیری در تعیین سرنوشت شان با خانواده خود شریک شوند و رای آنها بالاتر از دیگران بحساب گرفته شود. آنگاه است که می توان گفت:

اگر عاشق شدن بر زن حرا است بنای کا خ گیتی نا تما م است

شهرام یاران

شهر هرات اول عقرب 1390