نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

| حکـــم وحکـــمت فـــرضیت روزه |
|
|
|
| مقـــــــالات - مـــذهبـــی |
| نوشته شده توسط گلچین |
| شنبه ، 31 مرداد 1388 ، 10:04 |
|
روزه وحكم قطعى روزه براى مسلمانان بروز دوم ماه شعبان سال دوم هجرت توسط اين آيه مباركه براى مسلمانان ابلاغ گـــرديد. « شهر رمضان الذى انـــــزل فيه القرآن هدى للناس وبينت من الهدى والفرقان »(ماه رمضان ماه ا ست كه در آن قرآن نازل شده كه رهنمايى مردم است ودلائل هدايت وتميز بين حق وباطل مى باشد.) پروردګار با عظمت ما امر فــرمود:« فمن شهد منكم الشهر فليصمه »، (هر كه از شما آنرا بيابد روزه اين ماه را بگيرد. قرآن مجيد شهادت ميدهد كه روزه در تمام آديان آسمانى فرض بوده ودر نظام عبادت هر امتى حيثيت بخش لازمى را داشته است « كما كتب على الذين من قبلكم »(بقره ۱۸۳)(طوريكه فرض گردانيده شده بود بر كسانى كه پيش از شما بودند.) پيامبر اسلام ميفر مايد: «اگر شخصى بدون عذر شرعى ومرض، يك روزه را ترك كند اگر تمام عمر روزه بگيرد با زهم تلافى آن را نميتوان كرد. »(رواى حديث احمد، تر مذى، ابوداود). زمانيكه حضرت محمدصلی الله علیه وسلم به مد ينه منوره هجرت كرد،ملاحظه كردكه در آن ديار برخى از مردمان در روز عاشورا روزه ميگرفتند، مسلمانان با آنحضرت)ص(مراجعه نموده ودر مورد خواستار هدايت گرديدند، انحضرت صلی الله علیه وسلم خود روزه گرفت وبه پيروان خويش امر كرد تا روزه بگيرند. در صحيح بخارى از ابن عمر (رض) نقل شده است: « صام النبى (ص) عاشورا ء وأمر بصيامه فلما فرض رمضان ترك » ونيز در صحيح بخارى از عايشه (رض) نقل شده است كه: « رسول خدا به روزه روز عاشورا امر كرد تا هنگامى كه روزه ماه رمضان واجب شد. آنگاه فرمود: » هر كس مى خواهد روز عاشورا را روزه بگيرد وهر كسى مى خواهد افطار كند. » شخص حضرت محمدصلی هااله علیه وسلم قبل از فرضيت ماه مبارك رمضان، روزه ميگرفت. وبه اين عبادت آشنايى داشت. پيامبر اكرم محمد صلی الله علیه وسلم فرموده اند: «إذا دخل رمضان فتحت أبواب السماء وفى روايه فتحت أبواب الجنة وغلقت أبواب جهنم وسلسلت الشياطين وفى رواية فتحت أبواب الرحمة »(چون ماه مبارك رمضان داخل شود، در هاى آسمان كشاده شود. در روايت ديگرى آمده است كه در هاى بهشت كشوده مى شود ودر هاى دوزخ بسته وشياطين در زنجير كرده مى شوند ودر روايتى آمده است كه در هاى رحمت باز مى شود.) هــــــــــدف روزه: هدف واقعى روزه متقى شدن انسان است. « لعلكم تتقون » تقو ى گوهر اخلاق است، كه از محبت الهى، از ايمان بـــــــه الله (ج) درك صفات رحمت، كـــرم، فضل وخـــوف خداوند (ج) بـــوجود مى آيد. روزه حـقـيـقى: روزه حقيقى روزه اى است كه انسان با تمام احساس وشعور كامل به ادا ى آن اقدام نمايد. واز تمام مكروهاتى كــــه روزه را بى روح وبى مفهوم مى سازد از آن جلو گيرى بعمل آرد. پيامبر اسلام ميفر مايد:« وقتى كه انسان روزه مى گيرد لازم است كه گوش ها، چشم ها، زبان، دست ها وتمام اعضاى بدن خود را از كار هاى نا پسند يده باز دارد ». وقت فر ضيت ماه مبارك رمضان: خداوند پاك در سوره بقره (آيات ۱۸۳ - ۱۸۵) ميفر مايد: « يا يها الذين امنوا كتب عليكم الصيام كما كتب عــلى الذين من قبلكم لعلم تتقون، ايامٱ معدودت فمن كان منكم مريضٱ او على سفر فعدة من ايام اخر ا... يريد الله بكم اليسر ولا يريد بكم العسر.. » (اى مــــــؤ منان ! روزه بر شما فر ض گرديــده چنانچه بر كسانيكه پيش از شما بـــودن فرض گــــرديده بود تا پر هيز كار شويد وخلعت تقوى را در بر كنيد، روزه در روزه هاى شمرده شده واندك بر شما فرض گردانيده شده، پس هر كدام از شما كه مريض ويا در سفر باشد برايش رواست كه روزه را بخورد وقضاىى آنرا در روز هــاى ديگر بياورد وبر كسانيكه به مشقت زياد از عهده آن مــــى بر آيند فديه است به اندازه خوراك يك روزه يك مسكين، وهر كه بـه خوشى ورضاى خود در فديه افزودى به عمل آرد وبيش از يك نفر مسكين را سير سازد برايش بهتر است روزه، گرفتن تان براى شما بهتر است اگر ميدانيد. ماه رمضان ما هيست كه در آن قرآن نازل شده كه براى مردم وسيله هدايت ودلايل روشن از رهنمايى ووسيله امتياز حق از باطل است. پس هر كه حاضر آن ماه باشد وآنرا در يابد آنرا بگيرد وهر كه مريض ويا در سفر باشد برايش رواست كه آنرا نگيرد وقضائى آنرا در روزهاى ديگرى بياورد وشماره روزهاى فوت شده را تكميل كند.خداوند خواهان آسانى وسهولت بر شما ست واراده عسرت ودشوارى بر شما را ندارد، وبراينكه شما، شمار آنرا تكميل كنيد وبراى اينكه خداى خود را به بزرگى ياد كنيد شما را رهنمونى كرده وباشد كه شما با سپاس وشكر گزار ومنت بار خداى خود باشيد.) روزه وقت فرض ميگردد زمانيكه تاكيد به رويت هلال ماه مبارك رمضان صورت بپذيرد. بدين اساس دين اسلام بر مسلمانان واجب گردانيده است تا به تاريخ (۲۹ شعبان)براى ديدن هلال ماه رمضان اهتمام بخرچ دهد. ۱-رويت ماه مبارك رمضان بايد توسط دونفرمسلمان (خواه مرد باشد يا زن) عا قل، بالغ وعادل تصديق گردد. ۲ - اگررويت ماه مبارك توسط عده زياى از مردم تصديق گردد، در اين صورت شرط عا دل بودن از بين ميرود. ۳ -در صورتيكه آسمان ابر آلود باشد بنٱ با تكميل ۳۰ روز از ماه شعبان فرضيت روزه حتمى ميگردد. زمانيكه رويت ماه مبارك رمضان بعمل آمد بر مسلمانا ن لازم است تا خود روزه گيرند وخبر آنرا بين همه مسلمانان بخش نمايند. اگر رويت ماه مبارك رمضان در يكى از كشور ها صورت گيرد بر ساير مسلمانان است كه به مجرد وصــول خبر، روزه بگيرند. پيامبر اسلام حضرت محمد مصطفىصلی الله علیه وسلم فرموده است: « صومو ا لرؤيته وأفطر لرويته، فإن غمي عليكم الشهر فعدوا ثلاثين » « هلال را ديده روزه گيريد وهلال را ديده روزه را پايان دهيد واگر در (۲۹) شعبان هلال ديده نشد پس حساب شعبان را (۳۰) پوره نمائيد » (بخارى: ۴/۱۱۹/۱۹۰۹) دعاى ديدن مـــــاه: پيامبر صلى الله عليه وسلم وقتى ماه نو را مشاهد ه ميگرد ند، چنين دعا ميخواندند. »اللهم أهله علينا بالامن والايمان والسلامة والاسلام، ربى وربك الله هلال رشد وخير « خدايا ! طلوع مهتاب را بر ما همراه آرامش وايمان، سلامتى واسلام بگردان. اى مهتاب ! خداى من وخداى تو الله واحد است. آرزومندم اين ماهتاب هدايت وخير باشد. اقســــــام روزه: فـــــــرض: روزه فرض در تمام سال فقط روزه گرفتن ماه مبارك رمضان بر مسلمانان فرض است. واجــــب: روزه يى است كـه نذ ر شده باشد وروزه كفاره واجب است. اگر شخصى روزه ء روز معيينى را نذر كرده باشد، روزه گرفتن همان روز ضرور ميباشد. اما اگر روزه را معين نكرده بود هر وقت كه بخواهد ميتواند روزه بگيرد. اما تاخيرآن بدون دليل لازم نيست.
سنــــــت: روزه هايى است كه پيامبر اسلام گرفته باشد و مسلمانان را به گرفتن آن تر غيب نموده باشد. از جمله: - روزه، روز نهم ودهم محرم بطور مسلسل. - روزه، يوم عرفه يعنى نهم ذو الحجة الحرام - روزه، ايام بيض: يعنى روزه گرفتن در روزهاى(۱۳، ۱۴، و ۱۵) هر ماه.
روزه نفلى، روزه غير از روزه ء هاى فرض، واجب ومسنون، را روزه نفلى ميگويند كه روزه گرفتن در آن مستحب است از جمله: (شش روز روزه ء گرفتن در ماه شوال المكرم، روزه كرفتن روز هاى دوشنبه وپنچشنبه، روزه گرفتن هشت روز در دهه اول ذو الحجة)
از ابو ايوب انصاري (رض) روايت است كه: پيامبر صلى الله عليه وسلم فرمود: «من صام رمضان ثم أتبعه ستا من شوال كان كصيام الد هر » «كسي كه ماه مضان وبدنبال آن شش روزه از ماه شوال را روزه بگيرد مانند اينست كه يك سال كامل را روزه گرفته باشد » (صحيح سنن ابو داود: ۲۱۲۵ (،)صحيح مسلم: ۲/۸۲۲/۱۱۶۴(،)سنن الترمذى: ۲/۱۲۹/۷۵۶ (،)سنن ابن ماجه: ۱/۵۴۷/۱۷۱۶( ۲و۳ روز عرفه براى غير حاجي وروز عاشورا وروز قبل ازآن: از ابو قتادة روايت است: »سئل رسول الله)ص(عن صوم يوم عرف؟ فقال: يكفر السنة الماضية والباقية، وسئل عن صوم يوم عاشورا ء، فقال يكفر السنة الماضية »« از پيامبر)ص(در باره روزه روز عرفه سؤال شد فــرمود: گناهان سال گذشته وسال جاري را از بين مى برد ودر باره روزه روز عاشورا از او سؤال شد فرمود: گناهان سال گذشته را از بين مى برد «) صحيح مسلم: ۲/۸۱۸/۱۱۶۲ ( از ام الفضل بنت حارث روايت است:»أن نسا تماروا عند ها يوم عرفة فى صيام رسول الله)ص(فقال بعضهم: هو صائم، وقال بعضهم: ليس بصائم، فارسلت إليه بقدح لبن وهو واقف على بعيره بعرفة فشربه« »مردم در روز عارفه در باره روزه بودن پيامبر صلى الله عليه وسلم نزد من بحث وجدال كردند. بعضى از آنها گفتند: او روزه است وبعضى ديگر گفتند روزه نيست. من ظرفى از شير را برايش فرستادم، ايشان در حالى كه روى شترش در عرفه ايستاد بود آن را نوشيد « )صحيح امام بخارى، فتح البارى: ۴/۲۳۶/۱۹۸۸،صحيح مسلم: ۲/۷۹۱/۱۱۲۳، سنن ابود داود) ابن المعبود: ۷/۱۰۶/۲۴۲۴ ( از ابو غطفان بن طريف مري روايت است: از ابن عباس (رض)شنيدم كه مى گفت: »حين صام رسول الله)ص(يوم عاشورا ء وأمر بصيامه، فقال يا رسول الله إنه يوم تعظمه اليهود والنصارى فقال رسول الله)ص(: فإ ذا كان العام المقبل إن شا ء الله صمنا اليوم التاسع. فقال: فلم يأت العام المقبل، حتى توفى رسول الله)ص(»)وقتى پيامبر صلى الله عليه وسلم روز عاشورا را روزه گرفت وبه روزه گرفتن آن دستور داد، مردم گفتند اي رسول خدا عاشورا روزي است كه يهود ونصارى آن را بزرگ مى دارند. پيامبر صلی الله علیه وسلم فرمود: سال بعد انشا ء الله روز نهم را هم روزه مى گيريم. ابن عباس گفت: قبل از آنكه روز نهم سال بعد بيايد پيامبر صلى الله عليه وسلم فوت كرد.(صحيح سنن ابو داود: ۲۱۳۶)، (صحيح مسلم: ۲/۷۹۷/۱۱۳۴)
-۴گرفتن روزه در مــــاه محــرم: |
تاجیـکان درگـذرگـاه تاریــخ

تاجیــــکان درگـــذرگــــاه تــاریــــخ
پروفیســور رســـول رهیــن
تجـــزیه بهتـــرین گـــزینـــه بــرای...
بازیافتــن بیطـــرفی افغــانســـتان

افغـــانســـــــتان بایــد پیــش
از رفتـــــــن ارتــش امــریکـــا
بیطـــرفی خـــود را بــاز یــابد
عزیز آریانفر
یگـــانگی زبـــان فــارســی
تاریــخ مطبوعــات کشـور

تاریــخ مطبوعــات افغــانســـتان؛
از شمس النــهار تـا جمــهوریت
سـرگذشت زبـان فـارسی دری
یادنـامـۀ طـاهــر بدخشــی

بـــرای دانـــلود یــادنــامـــه به اینجــا اشــاره نمــائید!
برای اعضای مــــآ
تعداد آنلاین
ازهمیـن قـلم درخـــاوران




روزه از قديم الزمان بين انسانها مروج بوده، اگر ادبيات وقصص مصريان قديم، چينى ها، يو نانى ها را مورد مطالعه قرار دهيم در خواهيم يافت كه روزه با تفاوت هاى روزه فعلى مسلمانان وجود داشته در آن زمان روزه هاى يك روزه يك هفته اى ويا روزه كه روزه داران ازخوردن برخى از خـــــوراك باب هــا ممنوع بودند از جمله خوردن گوشت ويا غيره ما كولات، طوريكه مظاهر اين روزه را ميتوان امروزهم در كشور هاى اروپايى وبـــرخى از كشور هاى اسيايى و پيروان ساير مذاهب از جمله در مذهب كاتوليك ها وپروتستانت ها مشاهده كرد.





