به پیشــواز نـــوروز ســـال ۱۳۹۰ | عنعنـــــوی KHAWARAN.COM خاوران

نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

به پیشــواز نـــوروز ســـال ۱۳۹۰

فــــرهنگی - عنعنـــــوی

نوشته شده توسط محمود منجم زاده برلین آلمان

يكشنبه ، 29 اسفند 1389 ، 09:13

به پیشــواز نـــوروز ســـال ۱۳۹۰ بیش از سه هزار سال و به عبارتی خیلی بیشتر از آن است که نوروز برای آرییایان و خراسانان پیام آور زندگی و بیانگر سرآفرازی، خرمی و آبادانی است هر کجا که فرهنگ آریایی رفته، نوروز نیز به همرایش بوده است.
تحولاتی که در چند سال گذشته مشترکآ برای تجلیل نوروز دربین کشور فارسی زبان افغانستان، ایران و تاجیکستان در این سه کشور و همچنین در المان به راه افتاده است نماینگر مشترکات زبانی، فرهنگی و تاریخی این خطه باستانی میباشد، که حتی در خارج از این کشورها نیز بین مردمان این مرز وبوم بر گزار میگردد.

تجلیل از نو روز باستانی سال 2011 با شرکت هشت کشور حوزه تمدنی این خطه باستانی افغانستان، ایران وجمهوریت های تاجیکستان، اذربایجان، ترکمنستان، ترکیه، قرقیزستان و قزاقستان و با شرکت صد ها نفر از شهروندان این کشور ها با موسیقی سنتی و غذای های متنوع مشترک و با شمار زیادی از شخصیت های سیاسی از وزارت خارجه آلمان و نهاد های فرهنگی و اجتماعی و شرق شناسان دربرلین برگزار میگردد که این میتواند سرآغاز حرکت بزرگ فرهنگی باشد که هر سال بر شکوه و ارزشمندی آن آفزوده گردد.

درجهان کمتر قومی را میتوان یافت که به گونه ای فرارسی بهاران و سر سبزی مجدد زمین را گرامی ندارد و نسبت به آمد و شد نرگس و نسرین بی تفاوت باشد.

اما بهار در میان اقوام آریائی که با طبعیت و دگرگونی های آب و هوا پیوند معوی دیر پای دارد.

شاید مهر ناگسستنی این اقوام به زیباي های عناصر چهار گانه آب،آتش،خاک و هوا بوده که نوروز و دیگر جشن های فصلی آریانا مانند مهرگان، سده و یلدا را خلق کرده است.

در میان این جشن ها نوروز بی گمان بگونه ای خود خوش به بخش مهمی از هویت ملی، میراث فرهنگی این اقوام بدل گشته، علت سخت جانی و پایداری نوروز رادر تاریخ کهن باید در همین باور های بومی و فرهنگ مشترک مردمان نجد آریایان جستجو کرد.

حتی حملات ویرانگر اعراب و مغولان هم نتوانست ریشه های تنومند آن را بخشکاند. عجبا که اقوام آریایان زیرکانه تونستند مهاجمان حاکم را جذب فرهنگ خود کنند و آنان را با نوروز پیک مهر و عشق،آشتی دهند نه اینکه تنها نوروز ماندگار شد، بلکه در بخش وسیعی از جاده ابرشم نیز گسترش یافت.

ولی متاسفانه هنوز هم در بخشی های ازافغانستان به نو روز باستانی که یکی از افتخارات هویتی و ملی ما میباشد چندان علاقه ای، نداشته واز تجلیل آن دوری میورزند.

درزمان ابومسلم خراسانی و روی کار آمدن خلافت عباسی و تشکیل سلسه های طاهریان و صفاریان وهمچنین در دوران سامانیان جشن های نوروزی رونق بیشتری به خود گرفت.

نوروز به عنوان آغاز جوانی، آغاز شکوفانی و سر انجام تقویم خورشیدی یکی از شاخص های تاریخی و هویتی تمدن ماست.

تداوم نسل و میراث های باستانی در طول تاریخ در وجود سنت های باستانی همچو نوروز امکان پذیر بوده است.

مردم ما در این روز خجسته به تجدید پیمان به امید زندگانی نو به امید روزگار خوشبخت به پیشواز نوروز میروند و آغاز بهار را جشن میگیرند.

درفرهنگ غنی وکهن حوزه تمدنی ما پدیده ها ی جالب وارزشمندی وجود دارد که بیانگر غنامندی این محدوده وسرزمینهای باستانی می باشد.
هزاران سال است که نو روز دراین حوزه تمدنی تجلیل شده است همانطوریکه ازنام این جشن بزرگ فرهنگی معلوم میگردد که با کلمه نو آغاز شده است،

نو روز یعنی روزی جدید، سال جدید وفصل جدید، نوروز یعنی خاتمه زمستان و رفتن سردی، و آغاز بهار طراوت خوشی و شادمانی شکوفه شگوفه آغاز میگردد شروع بالندگی و آغاز زندگی و رقم خوردن فصل جدیدی درجهان و طبیعت به حساب می آید

زرتشتیان و سفره هفت سین

رزتشتیان در سفره هفت سین آینه ای در مقابل شمع روشن قرار میداند، تا روشنایی بیشتر گردد که نشانۀ احترام از آتش است تخم مرغ نمایانگر زاد و ولد و زایش است که همیشه در سر سفره وجود داشته است سیر به عنوان دارو یا دوا و ماده ای برای گندزدای و پاکیزی، سکه به نماد سرمایه و ثروت، گل سنبل که عطر اش نعمۀ بهاری میدهد و سبزه به نماد تولدی دوباره و شروع زندگی همیشه بر سر سفره خراسانیان بوده است.

اکثر زرتشتیان سه قاب سبزه به نماد اندیشه نیک گفتار نیک و کردار نیک درسرسفره قرار میدادند این سه پدیده نیک قرن ها قبل از ظهور اسلام بین مردمان آن زمان اهمیت خاصی داشته است.

از دیگر چیزهای که برسر سفره خراسانیان بوده، نان به نماد فراوانی، شیر تازه به نشان غذای نوزاد که تازه تولد شده، و شمعدان با شمع ها را به احترام اتش روشن میکردند.

آتش نزد آریایان قدیم نماد روشنی، پاکی، طراوت، سازندگی، زندگی، تندرستی و در پایان نماد خداوند در روی زمین بوده است.

هم اکنون بعضی ها را عقیده برآن است که از روی آتش پریدن با پاک کردن نفس صورت میگیرد.

ماهی، سیب، سنجد، و سمنو همگی برای زرتشتیان بسیارمهم و مقدس بوده است.

بعضی ها میپنداند که روز سیزده روز نحسی است و آنرا باید از خانه خارج ساخت و به صحرا برد ولی مراسمی بنام سیزده بدر در روز سیزدهم حمل سبزه را به آب انداخته آرزوی بارندگی میکنند و برای دهقانان محصول بهتر و طلب باران و آب مینمایند اما عدد 13 در دین زرتشتیان نحس نمیباشد و تمامی روز های سال مقدس وقابل احترام اند.
تا اکنون هیچ دانشمندی ذکر نکرده که عدد سیزده نحس است، بلکه به قریب اتفاق روز سیزده نوروز را بسیار مسعود وفرخنده دانسته و از این روز به خوشی استقبال میکنند.

در بعضی از روایات تاریخی آمده است، که تاج گذاری پاد شاهان خراسان زمین به عنوان شروع تقویم در نظر گرفته میشده این رواج تا سلطنت داریش و در زمان سامانیان ادامه داشته ولی در مورد چگونگی محاسبه ی تاریخ تقویم پیش از هخامنشیان اطلاع دقیق در دست نمیباشد.

فرهنگ و تمدن درخشان آریایان و خراسانیان در روزگار هخامنشی آغاز میشود که سند های موجود و آثار باقی مانده قدرت و عظمت هخامنشیان و نیاکام ما را مسلم میدارد. زبان شناسان میگویند زبان پارسی که فارسی میگوند چهار هزارسال تاریخ کهن دارد و یکی از قدیمی ترین زبان های جهان بشمارمیرود و خطوط روی بعضی از ظروف وسنگ ترازو ها حکاکی های روی سنگ و نگین های باقی مانده در آن عهد همه به خط میخی و یا زبان پارسی باستان میباشد.

در رابطه با تاریخ نوروز همقدر میتوان گفت جشن نوروز باستان قرن ها قبل از ظهور دین مقدس اسلام وجود داشته است.

گزارشاتی از شهر های برلین،هامبورگ، فرانکفرت، هانور، کسل، منشن و دیگر شهرهای آلمان حاکی از آن است که مهاجران افغان در آلمان نوروز را با شکوه تر از سال های گذشته تجلیل مینمایند حضور بیشتر جوانان در این مراسم و علاقمندی شان با این روز خجسته و سوال نمودن از سنت های باارزش فرهنگی میرساند، که جوانان افغانی درخارج ازکشور به تاریخ خود بیشتر علاقمند میشوند.

عید و سال نو تان مبارک باد.

محمود منجم زاده برلین آلمان