برگـــزیده ازنظــریات شهید داکتــر عبدالرحمن

نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

کی کیست - شخصیت هــــای مـــلی، ادبـــی و تــاریخـــی

نوشته شده توسط کبیر عبادی

دوشنبه ، 15 شهریور 1389 ، 19:16

برگـــزیده ازنظــریات شهید داکتــر عبدالرحمن داکتر صاحب عبدالرحمن حاکمیت ملی وفضای جهانی را چنین به برسی گرفته بودند:-
مسله «حاکمیت ملی» یکی ازمهمترین وحیاتی ترین مسایل جوامع بشری وبخصوص جامعه ما معسوب میشود که معمولآ در [فرهنگ سیاسی] بمعنای «حق انتخاب، برای تمامی مردم درهمه اموربخصوص حق نوع انتخابات حکومت ودولت وهمچنان حق نظارت به عمل کرد حکام» ویا به عباره دیگر (حق حاکمیت مردم برسرنوشت وطرق زندگی کردن خویش در ارتباط با رژیم ها ودولت های حاکم)میباشد.

واما در«فرهنگ حقوق بین المللی» «حاکمیت ملی» تابع دو واقعیت است: اول ـحق حاکمیت مردم بر سرنوشت خود در چوکات قدرت های حاکمه داخلی ودولت ها دوم ـ حق حاکمیت ملت، به عنوان یک کل تاریخی وبا هویت، بر منابع مصالح، طریقه زندگی وحتی فرهنگ خویش در برابر ابر قدرت های خارجی. درمنشور ملل متحد نیز مفهوم حق حاکمیت ملت ها از هردو زاویه مورد بحث قرار گرفته است بنا برین در زندگی سیاسی، اجتماعی، اقتصادی یک ملت تحقق حاکمیت ملی بدون درنظرداشت وتوجه به تأثیرات متقابل واقعیت های داخلی وخارجی میسرنمیباشد. وهر ملت باید شناخت دقیق از وضع جهانی داشته باشد تا جای مناسب خویش را در وضعیت پیدا کند.

قرن بیست قرن رویا رویی دوابزقدرت: امریکا ابر قدرت نوپا واتحادشوروی. مبارزه دونظامی سیاسی، اقتصادی ونظامی ـ نظام سو سیالستی ونظام سرمایه داری درجهت فرمانروای کامل بر جهان بود که مسله ء ایدیولوژی به عنوان وسیله درین کشمکش ها یعنی در جنگ سرد افزوده شد. باپایان یافتن جنگ سرد وفروپاشی بلاک سوسیا لیزم در پایان قرن بیستم مفاهیم تازه بنام «جامعه جهانی»، «بازار جهانی»، «امنیت جهانی ومصلحت جهانی» عنوان شد که راه تحقق عناوین درکل، زیرنام«نظام نوین جهان» تلاش وجدال جریان دارد واز مسیر این جریان همچنان سه مانع فکری وایدیولوژیک ناسیونالیزم ـ فاشیزم ـ کمونیزم، درطول قرن بیست است سر گذاشته شد ولیبرالیزم به عنوان اند یشه تکامل در تمدن غرب، فاتح وجهانی شدن آنرا با مشروعیت برخاسته از ضرورتهای تاریخی وایوؤلوژیک میدانند وحق حاکمیت ملت هارا نیز در فضای جدید مطالعه وآرزو دارند. اما تصور اینکه بایک قطب شدن جهان جنجال ها وکشمکش ها خاتمه پیدا میکند وکانون های بحران فروکش میکنند تا هنوز چنین نشده است.

کشورها بخاطر حفظ حاکمیت و منافع خویش درتقلا هستند، کشور ویا چند کشور در تلاش جانشین شدن اتحاد شوروی سابق میباشند. اتحاد شوروی ازهم پاشیده شده جهت حفظ خویش وجلوگیری از نابودی تدریجی زیر نام کشور های مشتر ک المنافع دریک همکاری لرزان قرار دارند، گاهی بعضی ازین کشورها فریفتهء دنیای پر زرق وبرق غرب می شوند وگاهی بقاء وحفظ خود وحاکمیت خودرا درهمکاری منطقوی میبینند. که ازبکستان وترکمنستان ازجمله این کشورها هستند. درصورتیکه ازبکستان در سال گذشته ازامضای قرارداد نظامی تاجیکستان باروسیه که حضور قوای روسی رادر تاجیکستان تسجیل میکرد، انتقاد کرد ولی چندی قبل خود ازبکستان باروسیه، یک معاهده دفاعی به امضاء رساند وکریموف به خبر نگاران گفت: «که حضور نظامی روسیه در آسیاه میانه عامل ثبات اوضاع خواهد بود» کشورهای اروپایی باوجود همنوایی درابعاد مختلف«نظم نوین جهانی»درفکر منابع وارتقأ اقتصادی خویش هستند. وتشکیل اتحادیه اروپا یک حرکت دفاعی –تهاجمی دربرابروضع اقتصادی جهانی است تامنافع خویشرا حفظ نمایند. حتی چند روزقبل وزیر دفاع المان دریکی از جلسات اروپایی ضرورت قدرت دفاعی نظامی را برای اتحادیه اروپالازم دانست. وکشورهایکه درحدتوانایی دفاع درجهت مشروعیت برای حقوق سیاسی واستقلال فرهنگی ومنابع اقتصادی هستند، ایستادگی دارند، وحتی درفکرگسترش نفوذ خویش اند که میتوان ازچین –ایران-روسیه-هند-جاپان و. . . نام برد.

درین اواخردرآسیا ازنظربعضی تحلیل گران انتظار همکاری های بیشتربین روسیه، هندوچین ویااتحاد بین روسیه، هند وایران میرود. البته وضعیت جدید جهانی با موضوع رشد روزافزون سرمایه روبروست، که رشدوبقای جهان درگرو رشد دوام دار آنست. ورشد آن به اختیار گرفتن هر چه بیشترفضای جهانی(محیط زیست، منابع انرژی، منابع طبعی مواد خام وبازارهای مصرفی)است. یکی ازموارد سرمایه گزاری تولید وفروش اصلحه بوده که ناگزیر به بازار مصرف نیاز دارد.

اکثرآکانون های بزرگ بحران ناشی ازتلاش درجهت بدست اوردن منابع وبازارمصرف است. وضعیت جدیدجهانی درکنار بسامسایل، موضوع تمدن هارانیز مطرح مینماید ودیده میشوددرسطح حاضر بخش بزرگ فرهنگ غربی درواقع به نقاط دیگر جهان سرایط کرده وتلاش ها به سوی«فرهنگ جهانی»مانند«جامعه جهانی» است. اگرشاخه اصلی در«تمدنها»راتداوم آنها بدانیم دیده میشود که تمدن هاوجوامعی موجود دنیاهریک آداب، سنن وروشهای بخصوص خود رانمایندگی میکنند. آداب وسنن که زادهء تجربه درازمدت آنها در ارتباط محیط ومحیط اطراف شان میباشد. این تجارب فرهنگها وارزشهای متناسب باخود را نیز بوجودآورده اند که میتوان آنرا ذخیره حیات وتمدن بشری دانست بنا برآن امروز تلاش قاره یی وملتی درجهت تمایزاز دیگران، دلبستگی خاص خود رابوجودآورده است. واین تمایز رادرحفظ بنیاد وارزشهای فرهنگی خود میدانند.

چون تهاجم جدید فرهنگی جلوه کمتری درفرهنگ های بومی شان مانند فرهنگ جاپانی، کنفوسیونی، هندو، بودایی، ارتدوکس، ویا اسلام دارد. وواکنش های را حتی بصورت واکنش های افراطی بوجود آورده است. درمنطقهءکه مازیست مینمایم همچنان نمیتوان دور ازتأثیرات متقابل وضعیت جدید جهانی باشیم، کشورهای منطقه مایا مجذوب ویا با حفظ حقوق سیاسی واستقلال فرهنگی وارتقأ اقتصادی خویش، همنواویابه حالت دفاعی باوضعیت جهانی است. کشورمانه ازوضعیت جهانی ونه ازموضع گیری های منطقوی وکشورهای همسایه در امان بوده، طرفی بحیث گذرگاه سیاسی واقتصادی وازسوی دیگر بحیث پایگاه عمیق استراتیژیک وازجانبی به عنوان یک جبهه دفاعی ویک سد در مقابل دیگران، ازتوجه به منافع طبعی دست نخورده آن مورد هجوم سیاسی ـاقتصادی، فرهنگی ونظامی قرار میگیرد. هرگونه موضع گیری وبرخورد بااین شرایط ازیک استراتیژی حساب شده برخوردار باشد تا به« حاکمیت ملی» درابعاد مختلف آن رسید. که تنها ملاک صحت وراستی این استراتیژی، حوزه عمل ونتیجه نهایی آن در عرصه واقعیت دشوار وبی رحم شرایط امروز میباشد.

پس اتکأ بروجود اندیشه های خشک تنگ نظرانه ودل خوش کردن به یک سلسله اصول وموازین دگم، بدون توجه به واقعیت های که هرلحظه ممکن است تمام هستی باقیمانده ملت مارا بتاراج بردواثری ازارزشهای ملی برجای نگذارد. چه معنی میتوان داشته باشد؟ مجموع ارزش های ملی واسلامی درقلب یک تفکر اسلامی وملی در رویارویی باواقعیت های داخلی وخارجی به یک استراتیژی درست ونیرو مند تکیه نمایدومستقل ازهجوم رویداد هاوتحولاتی که میخواهند برما تحمیل کنند. همه ارزش هارا پاسداری کنیم ! اماهرگز ازواقعیت های بی رحم امروز غافل نشویم. تجربه ۲۲سال اخیر حکومت ها، احزاب وتنظیم هادرکشورمانشان داد که خواستند مستقل از واقعیت هاوامکانات وریزرف های جامعه ماوجهان، آروزها وخواستهای شانراکه ارزش فکرمیکردند حاکم نمایند. گرچه اتکأبرتصمیم وعمل برارزش ها، امتیازیست غیرقابل انکار، ولی ذهن وزوق وسلیقه شخصی هرفرد ارزش نیست. ارزش امرقبول شده جامعه است.

همچو افراد وگروها میتوانند بخاطردیدگاهای خویش ازرفاوآسایش فردی وگروی خویش بگذرد، وحیات خودرا برای حفظ آنها به مخاطره اندازد، ولی درچار چوب جا معه، وسرنوشت ملت یک فرد، یک مقام، ویا یک دولت هرگزنمیتواندادعا کندکه«برای اصولم، حاضرم تمام موجودی مادی ومعنوی جامعه ام رافداکنم»این حق، حق مردم است وچنین روش هاضربه بر پیکر حاکمیت ملی در هردو بعد آن است عوارض این نوع روش ها را حزب دموکراتیک خلق«مزه»کرد، جامعه را به کجا کشاند، عامل وآغازگرچه بحران وبی ثباتی درکشور گردید (وهم مامله گری های چند تن یک حزب ویک ارمان را زیر سوال برد)، نه تنها شیرازه جامعه را درهم ریخت، کشور مورد تجاوز قرارگرفت وچه دستهای آزوطمع به کشورمادرازگردید، دردوران جهاد وحکومت مجاهدین نیز عین تجربه تکرارشد. پیاده کردن الگوهای ذهنی افراد، عوض گرفتن معیارهاوارزشها، بکار بردن نادرست ارشهاباوجودنداشتن یک چارچوب استراتیژیک صحیح مطابق به واقعیت ها وامکانات، جامعه وجهان، پیامد های چنین برخوردها واطفأ عقدهای خودخواهانه بخصوص درترسیم سیاست خارجی یک دولت بسیارتخریب کننده وویرانگراست. به عنوان مثال دربرابریک قدرت جباروزورگوی یک سیاست قهرآمیز (باوجودیکه به ارزشها تکیه داشته باشد)اتخاذ شود حتمآان قدرت آنقدرتحریک میشود که نهایتآ به کشور مذکور هجوم میاورد. هجومیکه بخش قابل توجه از توان مادی واقتصادی فرهنگی، سیاسی، نیروهای انسانی وکار آمد آنرامضمحل خواهد کرد. اگرهم شکستی درین مورد پیش بیاید عوارض روحی آن گریبان مردم راخواهد گرفت.

بنحویکه همان ارزشها بافداکردن منافع جامعه، قصد نگهداری آنراداشتن، درنظرمردم دچار تزلزل میگردد. برعکس ضدهمان ارزشها فضای بسیارمناسب جهت رشدونموخودمیابند که بازجنبیدن دیر است. چنانکه در دوران اخیر، حزب دموکراتیک خلق دیده شد که بعد ازتجربه ناکام برخورد شان باجامعه، وجهان ازشعارهای بی پشتی بانه به عاریت گرفته شده عقب نشستند. ولی دیگردیرشده بود. عملأ ضرروزیان مضاعفی برای حزب خود، ملک وملت به ارمغان آورده بود. بعدازسقوط کابل بدست طالبان دربعضی ازحلقات تغیر روش درامورداخلی دیده میشود ازحالت بی اعتنایی محض دیروزدرسطح اتکأبه خارج سقوط کرده اند. این روش نیزدر جهت حفظ منافع قدرت بوده نه به نفع حاکمیت میباشد. هیچ تفاوت ندارد که این قدرت های خارجی کی باشد بلکه تهدید برای منافع وحاکمیت ملی میباشد، طوریکه دیده میشود حیات تاریخی، هویت فرهنگی واستقلال سیاسی کشور ما درمسیر تهاجم قرارگرفته است که هرگز بقأ مارانمی خواهد! بنأ برای ماافغانها دو راه ودو انتخاب بیشتر وجودندارد یا اینکه درمقابل این سیل بنیاد برکن، که در سراسرکشورروانست تسلیم شویم وبقأخود را درپی آن قربان کنیم واضملال هویت فرهنگی وتاریخی مانرا بپذیریم ویا انتخاب دوم داشته باشیم٬که توسل به ایزد یکتاوحرکت ملی سراسری ورفتن به سوی وحدت ملی و حاکمیت ملی دریک استراتیژی دقیق واقع بینانه است که اساس این استراتیژی، منافع عادلانه ومشروع متقابل کشورباکشورهاوجهان امروزی میباشد. که ضامن صلح وثبات وحاکمیت ملی درکشوراست.

اینجاست که مسؤلیت متخصص وصاحبنظران سیاسی مان درامورخارجی وروابط بین المللی سنگین میشود. بنابروظیفه ملی«منافع عادلانه، مشروع ومتقابل»رابادرنظر داشت همه جوانب آن ارزیابی، متمایزوتفکیک نموده، پیشکش به ملت افغانستان کنند، تا منحیث وثیقه یی درحل بحران کشورازآن استفاده ببرد. عنصر اساسی در شکل گیری این نهضت وحرکت ملی، متقابل باهر نوع افراط وتفریط و تبعیض قومی، زبانی، منطقوی ومقابله با انتخابها است که از سوی بیرون برما تحمیل شده و میشود. پس تلاش کنیم که نیروهای ملی ومسلمان، استقلال طلب ووطن دوست را به سوی نزدیکی واتحاد بیشتر جلب کنیم در جامعه دو تیپ وصنف وجود دارد، یکطرف کسانیکه صلح ثبات حاکمیت ملی، استقلال وآزادی، حفظ هویت اسلامی وتاریخی وفرهنگی ووحدت ملی را میخواهند وطرف دیگرجنگ طلبان، افراطیون چپ وراست وعناصر وابسته ومزدور، کسانیکه خواهان تحمیل اعمال رای وعمال نظرانصاری برمردم وکشور اند، وتمام امتیازات وفرصت های موجود درکشورراانحصارأبرای خودوباند شان طلب مکنند ویا با نقاب مصنوعی وشعار های عوام فریبانه وارد عرصه باروحیه انحصاری میشوند گرچه سرنوشت اینها متحوم به شکست است یاپنابردن به قدرت های خا رجی اماضربه آن بروحیه مردم است.

رسیدن به حاکمیت ملی (حاکمیت مردم به سرنوشتش وحاکمیت ملت دربرابر خارج) مشارکت همه اقوام واقشار ملی وطن دوست درجهت دست یافتن به یک صلح پایدار ونجات کشور از تباهی مادی ومعنوی ویافتن ظرفیت های متقابل درجهان امروز وتمدنهاست.

باعرض ادب

کبیر عبادی