چرا کرزی دست به قانون ستیزی می زند؟ | ســـــیاسی KHAWARAN.COM خاوران

نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

چرا کرزی دست به قانون ستیزی می زند؟

مقـــــــالات - ســـــیاسی

نوشته شده توسط هارون امیرزاده

سه شنبه ، 5 خرداد 1388 ، 21:31

Dr. Haroon Amirzada مدت کار ریاست جمهوری پنجساله حامد کرزی مطابق به ماده شصت ویکم قانون اساسی افغانستان در اول جوزای سال جاری به پایان رسید، اما کرزی عمر ریاست جمهوری خویش را تا سه ماه دیگر تا برگزاری انتخابات ریاست جمهوری بر خلاف قانون اساسی افغانستان با کسپ مجوز از دادگاه عالی افغانستان تمدید نمود.

کرزی هم چنان قبلاً برخلاف قانون اساسی افغانستان زمان برگزاری انتخابات را به تعویق انداخته بود. این در حالیست که وی در آغاز کار ریاست جمهوری با گذاشتن دست راستش بالای قر آن شریف در حضور همه سوگند یا نموده بود که " قانون اساسي و ساير قوانين را رعايت و از تطبيق آن مواظبت " می نماید. اما کرزی برای ماندن در قدرت از راه نامشروع نه وفا به سوگند به کتاب خداوند نمود و نه پروای افکار عامه مردم را دارد. بدین تر تیب وی نه تنها از خود یک رییس جمهور قانون ستیز در افکار عامه ترسیم نمود، بلکه دموکراسی نوپا را در افغانستان نیز بد نام نمود.

برخی ها تمدید زمان ریاست جمهوری کرزی را بدون مجوز قانونی یک کو Karzai Hangame Sowgand-Khordan دتای سیاسی می شمارند. یک تعداد اعضای پارلمان افغانستان ادامه کار کرزی را غیر قانونی دانسته و خواهان آن شدند که بعد از اول جوزا امضاء و یا توشیع قانون توسط کرزی اعتبار قانونی ندارد. اما موج مخالفت با تمدید دوران حاکمیت کرزی بعد از اول جوزا تنها به داخل افغانستان محدود نمانده است، بسیاری تحصیلکردگان آگاه افغانستان مقیم غرب که با حاکمیت قانون درکشور های غربی از نزدیک آشنا هستند، برای کشور اجدادی شان که تازه دموکراسی و حاکمیت قانون را به کمک جامعه جهانی بعد از سقوط طالبان پس از سالها قانون گریزی و جنگ تجربه می کنند نیز خواهان قانونمند شدن نظام سیاسی و جامعه افغانستان هستند. بدون شک قانون ستیزی کرزی برای آنانیکه خواهان حاکمیت قانون هستند سخت ناراحت کننده و بی حرمتی به قانون و ضربت به دموکراسی نوپا در افغانستان محسوب میشود.

در میان واکنش ها به قانون ستیزی حامد کرزی داکتر محمد سلیم مجاز که در امریکا زندگی میکند و ایشان منشی کمیتۀ کار کمیسیون تدوین قانون اساسی سال 1987 افغانستان، عضو سابق شورای قانون اساسی افغانستان، معین سابق وزارت عدلیه و معاون سابق انجمن حقوق دانان افغانستان و صاحب امتیاز سایت خیلی معروفی بنام: 11aa.com-Afghanistannews.org هستند تبصره جالبی را به نشر سپرده اند که جا دارد درینجا نقل قول کنیم:"

ماده شصت و یکم قانون اساسی با صراحت کامل حکم می کند که : «وظيفه رييس جمهور در اول جوزاى سال پنجم بعد ازانتخابات پايان مي يابد.» نه ستره محکمه صلاحیت دارد و نه کدام ارگان دیگر داخلی یا خارجی که این مدت را تمدید کند. رئیس جمهور که مسلمان است و به سوگند خود وفا دار بقرار ذیل سوگند خورده است:

« به نام خداوند بزرگ (ج ) سوگند ياد مي کنم که دين مقدس اسلام را اطاعت و از آن حمايت کنم. قانون اساسي و ساير قوانين را رعايت و از تطبيق آن مواظبت نمايم »
رئیس جمهور باید خودش کناره گیری کند. اگر خودش داوطلبانه سر از تاریخ اول جوزا کناره گیری نکند بخاطر این موضوع مهم در آینده مورد محاکمه قرار خواهد گرفت.

درین عرصه سه مسئله جداگانه وجود دارند که باید از هم تفکیک شوند:

اول- دورۀ صلاحیت رئیس جمهور.

دوم- تاخیر تاریخ تدویر انتخابات.

سوم- در حالت غیاب رئیس جمهور و معاونین رئیس جمهور کی صلاحیت دارد وظایف رئیس جمهور را موقتآ انجام دهد.

تفسیر و قیاس هنگامی صورت میگیرد که قانون اساسی صراحت نداشته باشد. در مسئلۀ اول یعنی در مورد ختم دورۀ صلاحیت رئیس جمهور، قانون اساسی به اندازه یی صراحت دارد که حتی ماه و روز آنرا حکم کرده است. بنابرین مفردات مواد يکصد و بيست و يکم قانون اساسی شامل حال صراحت مادۀ شصت و یکم قانون اساسی نمی گردد.لهذا ستره محکمه صلاحیت ندارد تاریخ اول جوزا را تمدید کند."

پرسش اساسی اینست که چرا کرزی آشکارا دست به قانون ستیزی می زند؟

واقعیت اینست که کرزی در هشت سال زمامداری اش بخصوص در پنج سال اخیر عادت به قانون شکنی و پامال نمودن قانون اساسی و سایر قوانین نموده است. یکی از دلایل اصلی نا دیده گرفتن قانون اساسی افغانستان توسط کرزی را اشتیاق ماندن در قدرت تشکیل می دهد.

افزون بر آن سه عامل دیگر شرایط را برای وی مساعد ساخته است :

نخست اینکه وی از ساختار نظام سیاسی متمرکز سود برده و خود را با لاتر از قانون حد اقل در پنج سال اخیر احساس می کند و این باعث آن شده که کمیسیون شخصی انتخابات را که به هیچ مرجعی دیگر پاسخگوی نیست بحیث ابزار در دست دارد. افزون بر آن دادگاه عالی آله دست را در اختیار دارد و هم چنان نفوذ گسترده در شورای ملی افغانستان دارد. مخالفت هفتاد تن از نمایندگان مردم در مجلس نمایندگان افغانستان نیز نمی تواند جلو اراده گرایی وی را بگیرد، این در حالیست که یک تعداد زیادی نمایندگان دیگر شورای ملی افغانستان در نتیجه معاملات سیاسی، تطمع و گرایشات قومی سر جوال قانون ستیزی را باگرزی یکجا گرفته اند.
دوم اینکه اپوزیسیون نیرومند خارج از پارلمان نیز وجود ندارد که بتوانند افکار عامه مردم را بسیج نموده مثل بسیاری کشور های دیگر مردم را به خیابان ها کشانیده و دولت نا مشروع و رهبری قانون ستیز را درس قانونیت بدهند. هرچند بیش از صد حزب سیاسی نمایشی در کشور راجستره شده اند، اما بسیاری این احزاب توان به چالش کشیدن کرزی و تیم قانون گریز وی را ندارند.

باید گفت جبهه ملی که متشکل از احزاب چپی و راستی قسماً با نفوذ در حکومت، پارلمان و جامعه است و بحیث یگانه اپوزیسیون در میان جامعه افغانستان پنداشته می شود، انتظار برده می شد نقش سازنده و بازدارنده را بازی کند. اما طوریکه انکشاف حوادث در چند ماه اخیر نشان داد جبهه مذکور نه تنها موفق به معرفی کدام کاندید از میان شان نشد، بلکه در نتیجه بازی موفقانه کرزی دچار بحران و کشمکش داخلی نیز گردید. بدین ترتیب جبهه ملی در حساس ترین شرایط میدان نبرد را خالی گذاشته و با خود درگیر شد.

سوم اینکه حامیان خارجی کرزی به ویژه اداره جدید واشنگتن به یک بارگی از موقف انتقادی نسبت به دولت "فاسد و مخدر" که در چند ماه اخیر زندگی را بر کرزی دشوار ساخته بود، عقب نشینی نمود. در نتیجه اداره اوباما بجای فشار بر کرزی سر سازش را در پیش گرفته و چراغ سبز هم برای تاخیر انتخابات و هم برای ادامه کاری کرزی نشان داده و بد تر از همه از فیصله غیر قانونی دادگاه عالی افغانستان برای تمدید مدت حکومت کرزی حمایت کرد. بدین ترتیب تمدید زمان ریاست جمهوری کرزی تا سه ماه دیگر بمعنای اینست که وی با استفاده از تمام وسایل مشروع و نا مشروع می تواند برنده انتخابات شود. این در حالیست که رقبای کرزی از میان لشکر بزرگ نامزادان در موقعیت دشوار قرارداشته نه از اتحاد و همبستگی برخوردار هستند و نه امکانات سرشار مالی و سیاسی طوریکه کرزی برخوردار است، در اختیار دارند.

به نظر می رسد که واشنگتن برای ماندن کرزی در قدرت در تحت شرایطی خاصی از جمله ایجاد یک پست باصلاحیت در کنار کرزی تا هنوز صحبت های پنهانی را به پیش میبرد.با آنکه از دید بسیاری ها کرزی یکی از بی کفایت ترین زمامداران افغانستان در یک سده اخیر محسوب میشود، اما معامله جدید واشنگتن با وی امکان پیروزی وی را در انتخابات بیشتر ساخته است. ازین جهت روی تصادفی نیست که مشغله فکری کرزی را در حال حاضر انتخابات تشکیل نمی دهد، بلکه چگونگی حکومت داری وی پس از انتخابات در چوکات ساختار جدید سیاسی طرح امریکا تشکیل می دهد که در آن ممکنست حاکم امریکایی نظیر خلیلزاد و یا کسی دیگری مانع یکه تازی وی شود. به بیان دیگر کرزی خود را برنده حتمی انتخابات با توجه به جلب حمایت واشنگتن، دست باز در تقلب وضعف کاندیدان رقیب می شمارد، اما نگرانی اصلی وی را تعهدات پنهانی وی برای حامیان خارجی اش بعد از پیروزی در انتخابات تشکیل می دهد.

در فرجام باید گفت کرزی با استفاده از امکانات داخلی و خارجی قانون اساسی افغانستان را به بحران کشانیده و مشروعیت حکومت خویش را زیر سوال برده است، اما نگرانی اصلی اینست انتخاب مجدد کرزی برای افغانستان یک فاجعه خواهد بود و پنج سال دیگر در تحت رهبری بی کفایت و خود خواه مردم افغانستان چانس تاریخی دیگری را مثل هفت سال گذشته از دست خواهند داد. امید اینست در چند ماه معدودی که در پیش رو قراردارد کدام معجزۀ رخ دهد سرنوشت افغانستان از دست رژیم فاسد و بی کفایت کرزی نجات یافته به دست یک حکومت خدمتگذار راستین افغانستان انتقال یابد.

هارون امیرزاده
25 می 2009