نگـــاهی به کنفـــرانس دوم بــن و نقشـــه راه خــروج از افغــانســـتان

نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

مقـــــــالات - ســـــیاسی

نوشته شده توسط هارون امیرزاده

شنبه ، 19 آذر 1390 ، 14:18

نگـــاهی به کنفـــرانس دوم بــن و نقشـــه راه خــروج از افغــانســـتان کنفرانس بین‌المللی بن دوم با صدور اعلامیه ای به کار خود پایان داد و نقشه راه جدیدی برای آینده سیاسی افغانستان ترسیم نمود. مطابق به این نقشه نیروهای خارجی تا سه سال دیگر ازین کشور خارج هارون امیرزاده میشوند و افغانستان مسوولیت امنیت و سرنوشت خویش را خود بدست خواهد گرفت.
جامعه جهانی از طریق این کنفرانس یک پیام خیلی روشن داد: خروج نیروهای خارجی تا سال 2014 از افغانستان حتمیست ولی شیوه حمایت از افغانستان بگونه دیگری ادامه خواهد یافت.

اکثریت کشور های حامی افغانستان تاکید کردند که دیگر هر گز افغانستان را تنها رها نخواهند کرد و به حمایت مالی شان از افغانستان پس از خروج نیز ادامه خواهند داد. اما یکی از مهمترین پیش شرط کمک مالی آنها به افغانستان مبارزه قاطع با فساد در دولت افغانستان است و رییس جمهور افغانستان نیز درین زمینه تعهد نمود. این در حالی بود که در ده سال اخیر جامعه جهانی بارها شرط کمک شانرا مبارزه قاطع با فساد توسط دولت افغانستان عنوان نمودند و دولت افغانستان هم بار ها این تعهد را سپرده است.

برخلاف نه تنها این تعهدات نه از جانب جامعه جهانی و یک تعداد کشور های کمک کننده که برخی انجو ها و موسسات وابسته به آنها در افغانستان نقش در فساد دارند، عمل کردند و نه دولت افغانستان کدام دست آوردی در عرصه مبارزه با فساد دارد و این در حالیست که فساد گسترده نه تنها اعتبار دولت افغانستان را نزد مردم لطمه زده است، بلکه موجودیت نظام دولت را زیر تهدید جدی قرارداده است.

تفـــاوت هـــا میـــان کنفــرانس اول و دوم بـُــن

با آنکه کنفرانس دوم بن با شکوه خاص و با اشتراک 100 کشور و هزار نماینده برگزار شد، ولی از لحاظ دست آوردها و اهداف به مشکل می تواند جایگاه تاریخی و دست آورد های بن اول را بگیرد. در واقع بن دوم از بسیاری لحاظ برعکس بن اول تصور میشود.

نخستین تفاوت در اینست که جامعه جهانی برای دست یابی به اهداف خویش از طریق کنفرانس بن اول مشروعیت، صلاحیت و اعتبار بدست آورده همراه با نیروی نظامی، سرمایه و سیاست خویش وارد بازی بزرگ افغانستان شدند و افغانستان را از تسلط تروریسم نجات دادند. اما حالا بعد از ده سال تلفات جانی و مصارف گزاف خسته و سرخورده شده در جستجوی راه بیرون رفت از باتلاق افغانستان هستند.

تصور میشود که کنفرانس بن دوم زمینه ساز و وسیله خروج آبرو مندانه ناتو از افغانستان مطابق به راهبرد رییس جمهور بارک اوباما در 2014 شود. ازینرو برخی ها این کنفرانس را Goodbye Afghanistan یا وداع با افغانستان نام گذاشته اند. هرچند بسیاری ها روابط ستراتیژیک میان افغانستان و امریکا و بویژه ساختن پایگاه نظامی رابرغم مخالفت داخلی و همسایگان یک تضمین خوب حمایت از افغانستان می شمارند.

دومین تفاوت اینست که در کنفرانس اول بن نگرانی بسیاری ها را معامله با جنگ سالاران تشکیل میداد، اما پیش از کنفرانس دوم بن نگرانی عمده معامله با طالبان تصور میشد. با آنکه نه طالبان در کنفرانس اشتراک کردند و نه جامعه جهانی کدام راهکاری جدیدی را برای مذاکره و معامله با طلبان اعلام نمودند، ولی به عقیده بسیاری آگاهان تصمیم قاطع خروج سربازان غرب از افغانستان تا سه سال آینده، بهترین چراغ سبز برای طالبان است. زیرا طالبان و حامیان منطقوی آنها به این باور اند که دولت افغانستان بدون حمایت نظامی غرب به مشکل خواهد توانست به پا به ایستد و از دست آوردهایش در برابر طالبان و همراهان خارجی شان دفاع کنند.

سومین تفاوت تغییر بازیگران سیاسی است. یکی از مهمترین گروهای اشتراک کننده کنفرانس بن اول را در میان چهار گروه رقیب جبهه متحد ملی سابق مشهور به جبهه شمال تشکیل می داد که پس از سقوط امارت طالبان تسلط عمده نظامی بر اکثریت مناطق افغانستان و از جمله پایتخت کابل بدست آوردند. در نتیجه آنها بیشترین کرسی های دولت آینده افغانستان را در تقسیم قدرت میان گروه های رقیب درین اجلاس بن بدست آوردند. اما در ده سال اخیر آنها نه تنها توسط جامعه جهانی خلع سلاح شدند، بلکه از بسیاری پست های دولتی کنارزده شدند. در حال حاضر آنها نقش سمبولیک در دولت افغانستان دارند و یک تعداد شخصیت مهم آن از جمله رییس هیئت این گروه که نقش مهمی در بن اول باز ی نمود خارج از دایره قدرت قرار داشته و در مواضع اپوزیسیون دولت قرار دارند. این در حالیست که اشتراک کنندگان اجلاس دوم بن را دولت افغانستان در تحت رهبری حامد کرزی و بسیاری چهره های مشهور به تکنو کرات های وابسته به غرب تشکیل می دهند که کمترین نقشی در اجلاس بن اول و یا در شکست تروریسم در افغانستان داشتند.
چهارمین تفاوت ها جستجوی رهبر برای افغانستان در کنفرانس اول بن بود. سر انجام حامد کرزی بحیث یک شخصیت کم شناخته و کمتر درگیر مسائل داخلی افغانستان بحیث رهبر افغانستان تعین گردید. در ده سال است حامد کرزی بحیث رییس جمهور افغانستان بحیث یک چهره شناخته شده بین المللی تبدیل شده است و ریاست هیأت افغانی را در کنفرانس بن دوم به عهده داشت.

پنجمین تفاوت بی اعتمادی در روابط غرب و دولت افغانستان است. در کنفرانس بن اول اعتماد به وعده ها و شعار های جذاب غرب، بی سابقه بود و بسیاری دولتمردان و نخبگان سیاسی افغانستان به آن باور می کردند. اما کشتار مردم ملکی در هنگام عملیات های بویژه شبانه و جستجوی های خود سرانه خانه های مردم و خلاف فرهنگ افغانستان و هم چنان دست داشتن انجو های خارجی در فساد مالی کمک های بین المللی توسط افراد وابسته بخود این کشور ها روابط میان دولت افغانستان و غرب را تیره ساخته است. چنانچه ما در چند سال اخیر شاهد جنگ های لفظی و تهمت زنی میان رییس جمهور کرزی و امریکا بودیم که باعث بی اعتمادی شدید میان دولت افغانستان و حامیان بین امللی شان شده است.

سناریوی کنفرانس دوم بن و معاهدات ژینو 1988

تصور میشود که کنفرانس دوم بن با معاهدات ژینو زمان خروج شوروی ها از افغانستان از برخی جهات بی شباهت نیست. چنانچه رییس جمهور گرباچف نیز بخاطر خروج نیروهایش آبرومندانه از افغانستان که آنرا زخم خونین نامیده بود سه سال دولت تحت حمایتش را در کابل وقت داد ومعاهدات ژنیو را بحیث یک وسیله ای نجات با حمایت امریکا عقد نمود. سربازان شوروی سر انجام در سال 1989 افغانستان را ترک گفتند. شوروی ها نیز پس از خروج از افغانستان وعده همکاری با افغانستان نموده بودند، اما اوضاع در منطقه به گونه ای انکشاف کرد که نه شوروی سابق و نه روسیه جدید هر گز به تعهدات شان وفا نکردند تا اینکه حکومت کابل در اوج فقر اقتصادی و عدم حمایت از خارج سقوط کرد.

در فرجام باید گفت در مورد اینکه بلاخره دولت و مردم افغانستان خود باید سرنوشت شانرا بدست گیرند و از دست آوردها، استقلال و تمامیت ارضی شان دفاع کند، هیچ تردیدی وجود ندارد، ولی پرسش اساسی اینست که با توجه به ضعف دولت داری و تداوم خشونت ها در افغانستان آیا سه سال کافیست که دولت این کشور به پا بایستد و در برابر مداخلات خارجی و لشکر تروریسم مقاومت کند؟

*****

نویسنده: هارون امیرزاده

لندن – 7 دسمبر 2011