وایي:
له جنګ نه سوړه سوړه راغلې
چې هره سوړه دې ګنډم خوله درکومه
زه وایم چې دا لنډۍ به د بصیرجان غوند ې خلکو له پاره ویل شوې وي. تاسو خو اول هغه وررېدلی جمعیت اسلامي چې په جبهه شمال، جبهه ملی، جبهه بزرګ ملی، اېتلاف ملي، جنبش ملي، افغانستان نوین، جبهه نوین او نورو ګروپونو وېشل شوی دی یو ځل راټول کړئ بی ا د خراسان خوبونه وینئ.

سلام به خوانندهء عزیز
(به ارتباط نظام پارلمانی در بحث از نوشتهء بصیر کامجو – ویب سایت خاوران۲۷-۱-۲۰۱ ۲)
ما بحث میکنیم تا خواننده را در روشني بیشتر قرار داد و حق انتخاب داشته باشد و موضع خویش را به استد لال ومنطق که ارایه میشودتعیین کند. درین راستا رسالت نویسندګان وپیشتازان جامعه روشن است.
درین نوشته ء جناب کامجو استدلال به حاکمیت مردم شده که کسې آنرا رد نمی کند اما درمورد ترند ها وروش های دیګر مسأ له مانند کم کردن ارګانهای دولتی، دورکردن و کوتاه کردن فاصله بین حاکمیت و مردم، ارزان ساختن دولت و د ولتداری، کم کردن کاغذ پراني ها ، کم کردن فاصله ازصدور و اخذ تصمیم تا تطبیق و نظارت از تطبیق قانون و بلاخره نزدیک شدن اداره به ملت و ... بحث نه شده.
استدلال حاکمیت مردم که درنظام دیموکراسی غیر مستقیم ی عنی پارلمانی و ریاستی از روی ورق و شکلی در هردو سیتسم سیاسي وجود دارد ویا داشته میتواند، دلیل برتری نظام پارلمانی به شکل عام نیست و بوده نمی تواند.
باید ګفت که دولتداری مرکزی (اونیتار) وریاستی از خ ود انواع مختلف دارد و توازن دربین قوای سه ګانهء دولتی، اصل و راز تأمین استقرار و عدالت نسبی است اما تضمین کنندهء آن نیست.
در سیستم و نظام سیاسی که جناب حامد کرزی دربیشتر از ده سال تحت نام نظام سیاسی ریاستی قلمداد میکند ، اصلا قابل رد است. علت اصلی آن در پهلوی دلایل دیګرعدم موجودیت توازن دربین قوا ی سه ګانه یعنی برهم موجودن این توازن که موانع جدی زیادی برای برای بکار ګیری نظام مذکور ایجاد کرده می باشد. این خطا درقانون اساسی نافذ کشور است. بلی برطرف کردن همین نقیصه درپهلوی تدابیر دیګر و ګویا اصلا ح همین نظام سیاسی ریاستي میتواند مشکل را هم حل کند. اما آمدیم به اینکه نقش احزاب درین نظام فعلی درپ هلوی سایر مشاکل فنی و مسلکی درنظام سیاسی موجود عوامل اند که وضع نامطلوب را برکشور ما مسلط ساخته حقای ق انکار ناپذیر اند. حاکمیت قانون و داشتن ارادهء سیاسی برای حاکمیت قانون چندان به نظام ریاستی و پارل مانی ارتباط ندارد.
بخش جملهء ( .... وحاکمیت راهیابی ودسترسی به ارزشهای بنیادیی برحق « راه مساوی » ب رای اعمال مشروع ومسؤولانۀ آن میباشد....) و خاصتا افادهء « راه مساوی » را اصلا نه فهمیدم.
بخش جملهء (....نظام سیاسی پارلمانی یعنی جامعه خوب در حال عمل؛ به بیان علمیِ ادعای...) نیز قابل فهم نیست که منظ ور از بحث نظام سیاسی و جامعهء خوب باهم چه ارتباط دارد؟ نمی دانم منطق این جمله را (حزب دموکرات خراسان به این باور است که رهبری توده ها دارای ارزشهای ست که در آن عقل وتعادل حقوق شهروندی جاگرفته است. و . ... درساختار نظام سیاسی پارلمانی (حاکمیت قانون) صرف مردم در عرصه سیاست نیروی دائمی اندوبس. ...... وب ه ویژه فهم وشناخت ارزش «اختیار وآزادی»، شناخت ارزشهای تفاهم.....) با بحث پارلمانی و برتری آن بر نظام مرکزی چې ارتباط دارد؟
همین ارزشهای فوق در نظام پارلمانی و ریاستی هردو مطرح اند. ایا میتوان ازین ار رشهای ومراعات آن درنظام ریاستی دولت امریکا انکار کرد. مثال های زیاد است.
درین نوشتهء جناب کامجو در موارد دولت با حکومت مغالطه شده و رئیس دولت با صدراعظم مغالطه شده.( رئیس دولت (نخست وزیر) ازسوی پارلم ان انتخاب می شوند....) نخست وزیر (لمړی وزیر – صدراعظم ) درنظام پارلماني مطرح است و رئیس دولت درین نو ع هان بیشتر به رئیس جمهوری ګفته میشود. اما آیا نظام پارلمانی پاکستان چه خوشبختی رابه ملت پاکستان اور ده. آیا درهمه موارد صرف وصرف منافع جنرالان پاکستانی مطرح نیست؟ ایا این ملت و مردم نیستند که فدای سیا سیت های آزمندانهء نظامیان پاکستان قرار میګیرند؟ مسلما که این نظام سیاسي پارلمانی به ذات خود تضمین کن نده نیست وبوده نمی تواند. نظامی سیاسی پارلمانی هند از قماش نظام پارلمانی است که هند را انکشاف و پیشر فت راکتی همراه ساخته.
و بازهم جملات (....پارلمان عالی ترین ارگان تقنینی حکومت است صدراعظم منتخب و هیئت وزیران در برابر آن پاسخگو هستند. با این اصل دولت نتیجه اعتماد مردم بوده و قدرت ملت توسط نمایند گان مردم اعمــــال وتمثیل می شود.) نوشتهء جناب کامجو منطق و قوت برای نظام پارلمانی نیست بلکی عین مطا لب در نظام ریاستی مطلوب نیز مطرح وقابل بحث است.
افادهء (...در نظام سیاسی پارلمانی، مجلس نمایندکان م نتخب مردم، هم قانون گذار است.) جناب کامجو میتواند وی را به خطرات جدی اتهامات مواجه سازد که برای محقق افغانی قابل قبول نیست. شارع دردین اسلام و مطابق به اصل اسلامی الله تعالی است. نمی دانم جناب کامجو چه تأکید دارند؟
بلی آنچه از نوشتهء جناب کامجو فهمیدیم که حزب را راجستر کرده اند که نام آن خراسان ا ست. بلی ازین نام و کلیمات که زمانی در مزار شریف استفاده میشد (به خراسان خویش آمدید) و از خراسان و خر اساني ها که با استفاده از پول ایرانی و به نیروی قوت های خارجي در افغانستان امکانات رشد و تبارز یافته اند و حتی استخبارات پاکستان با دامن به مسایل قومی، فدرالی و تجزیه افغانستان تلاش دارد تا نیرو های م عیین این قماش را تمول مادی و معنوی کند خبر داریم و شواهد زیادی در دو دههء اخیر درکشور وجود دارد که ا ین نیرو های را حتی پاکستان تمویل مادی کرده ملت آګاهی دارد.
درین نوشته که جمله ء نوشته های است که با ید و باید به هرقیمت نوشت است وعدم دقت های فراوان وجود دارد من را به یک اعتراف وامیدارد که باید صادقا نه بګویم که من نیز متمایل به نظام پارلمانی ام اما نه به آن دلایل که جناب کامجو مطرح میکند(تفصل بیشتر است).
باوجود آن تشویش من درین مرحلهء از انکشاف جامعه و دولتداری درافغانستان و وضع سیاسی کشور و منط قه و سی سال جنګ و همسایه های قوي من را به این تعمق وامیدارد که دری چنین شرایطی نظام پارلمانی مفید خو اهد بود یا مضر؟
دلایل زیادی از جمله خطر پروپاشي کشور، عدم استقرار نظام حاکمیت قانون و مراجع عدلی وق ضایی ضعیف کشور وبلاخره جدال های صدراعظم و رئیس جمهور کشور را از همین حالا به روشني مشاهده میکنم.
این حالت من را به احتیاط کامل وامیدارد که ما ساده به تغییر نظام سفارش کنیم. بلی بخشی از انکشافات د رجامعه ء بوقوع پیوسته. کشور ما دیګر از ده سال قبل تغییر دارد و دارد که زمینه را برای نظام پارلمانی ب ا داشتن صدراعظم و رئیس جمهوری به نحوی آماده کرده اما محاسبات من من را با ملاحظه ترکیب و حالت این پا رلمان که درموارد زیادی افراد بی کفایت به زور پول خارجی ها، فروش مواد مخدره و زدوبند ها به قدرت رسید اند من را از تأکید به نظام پارلمانی باز میدارد.
من به این باورم که حاکمیت جناب کرزی وقت و فرصت های زیادی راچنان ضایع کرد که ما باید کمی بیشتر انتظار بکشیم. به محاسبات من بعد از باز کردن این بحث درپار لمان موجود خطرات غیر قابل تصوردرین راستا وجود دارد که بس خطر ناک خواهد بود و اولاد صالح وطن باید جدا متوجه آن باشد.
اما عدهء که تحت نام فدرالی و نظام سیاسی پارلمانی و .... زمینه را برای ایجاد خراسان اماده میسازند، به هر قیمت خود را مطرح کردن میخواهند و حاکمیت را برای مقاصد شوم خویش به کار میګیرند و ...

نویسنده عزیز من نطر شما را تایید میکنم زیرا در جاییکه من زندگی میکنم عین همین طور انتخابات وجود دارد .متسفانه در شرایط افغانستان امکانات عملی شدن این مفکوره به نظر من بعید است به دلایل زیر:
اول اینکه ب یش از 90 فیصد مردم ما بیسواد اند و هنوز توانایی عقلانی و شعوری لازم را ندارند که به شخص مناسب رأی ده ند.
دوم بنابر فقر و تنگدستی مردم هنوز هم همو جنگ سالاران و مافیای تریاک و فروخته شدگان به قدرت های بزرگ می توانند به أسانی یا به زور یا به زر رأی مردم را بخرند.
به نظر من الی 30 سال أیینده به یک دکت اتور ظرورت است که منافع ملی را در قوم ملیت مذهب و جیب خود ترجیح دهد و با درک سیاسی شرایط کنونی پلان های را روی دست بگیرد که ما همه خوبش را میبینیم.
قدم اول قلع و قمع بیسوادی.....
سبز و خرم باشید.