روســـیه؛ چــراغ ســبز به افغــانســتان، هشــدار به غـــرب!!

نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

مقـــــــالات - ســـــیاسی

نوشته شده توسط جاوید روستاپور

سه شنبه ، 25 خرداد 1389 ، 16:52

روســـیه؛ چــراغ ســبز به افغــانســتان، هشــدار به غـــرب!! روسیه که اساس گذار حکومت کمونیستی توسط یک کودتا پیش از وقت بود، پس ازسقوط حکومت داکتر نجیب الله و به صحنه آمدن حكومت مجاهدین، در امور این کشور کمتر دخالت داشته، اگرچه به نيرو هاي جاوید روستاپور زيرفرمان احمدشاه مسعود در زمان مقاومت بر ضد طالبان كمك مالي و تسليحاتي فراهم كرد، اما پس از سقوط حاكميت طالبان، اين كشور با آن كه در آغاز از حضور نيرو هاي جهاني در افغانستان حمايت كرد، اما در بيش تر از هشت سال گذشته نقش يك نيروي بازدارنده در برابر گسترش قدرت ناتو در منطقه را بازي كرده و در برابر بسياري از برنامه هاي نيرو هاي جهاني در افغانستان ديدگاه هاي انتقادي داشته است.

اما پس از هشت سال حضور غرب در افغانستان و مصرف بیش از 51 میلیارد دالر در این کشور، روابط حامد كرزي با غرب به سردی گرایيد. پس از طرح انتقاد هاي تند از جانب غربي ها به نشاني كرزي،

او تمایل بیشتر به کشور های منطقه از جمله هندوستان و روسیه نشان داد و سال گذشته به گونه ي تهديد آميزي به غربي ها گفت كه اگر تجيزات نيرو هاي امنيتي افغانستان را تكميل نكنند از ديگران (روسيه) خواهد گرفت.

به باور مقامات دولت روسیه هم اکنون، گسترش قاچاق مواد مخدر، فساد اداری و جنایات سازمان یافته، بشمول انسان فروشی، قاچاق سلاح، توسط برخی حلقات وابسته به غرب به صورت دستوری انجام می شود و مبرهن است كه روسيه نسبت صداقت غرب در راستای مبارزه با هراس افگنی در افغانستان به دیده شک و تردید می نگرد.

اما پس از نشست کشور های عضو پیمان (شانگهای) که هفته قبل در تاکشند برگزار شد دمیتري میدودوف رییس جمهور روسیه با رییس جمهور کرزی دیدار و گفتگو نموده و از یک نشست چهار جانبه بین کشور های افغانستان، پاکستان، تاجکستان و دولت روسیه که میزبانی این نشست خواهد بود، سخن گفته است.

رییس جمهور روسیه در تاکشند به خبرنگاران گفت، این نشست در اواخر ماه جون برگزار خواهد شد که هدف از آن گسترش روابط و همکاری ها بین کشور های اشتراک کننده و مبارزه جدی بر ضد مواد مخدر در افغانستان خواهدبود.

گمان می رود آنچه روس ها را واداشته تا نسبت به افغانستان علاقه مندشوند، نا کامی های غرب طی هشت سال گذشته در این کشور بوده است، زیرا طرح و راهبرد غرب نه تنها به ناکامی حکومت افغانستان انجاميده بلکه، بیشتر کشور های غربی هم اکنون نسبت به عملکرد جامعه جهانی در افغانستان خوشبین نبوده و ادامه این روند را به ضرر کشور های شان می دانند.

اما موضوع دیگر که قابل مکث است که اولین باری است که روسیه میزبان مقامات حکومت پاکستان می شود و در رابطه به گسترش روابط ومبارزه با هراس افگنی با ان کشور گفتگو می کند در حالی که پاکستان طی سال های گذشته و هم اکنون به میزبانی تروریستان و القاعده متهم است.

به باور اگاه هان امور تمایل روسیه به پاکستان از این جهت تمایل پیدا نموده که حکومت پاکستان به خصوص شبکه استخباراتی این کشور طی دو سال گذشته از قدرت هاي غربي به خصوص بریتانیا حرف شنوی چنداني نداشته و این موضوع سبب علاقه مندی روسیه به پاکستان شده است.

اما گمان می رود خوشبینی های دولت مردان افغانستان هم از گسترش روابط با روسیه ره بجایی نخواهد برد نباید و مقامات حکومت اففانستان هم نباید از روس ها انتظار دولت سازی را داشته باشند، زیرا هر کشور به خاطر تامین منافع شان با استفاده از شرایط نا بهنجار افغانستان مي خواهند استفاده نمایند.

طی هشت سال گذشته غربی ها در افغانستان راهبرد ناسنجیده يی را پیاده نمودند که هم به ضرر خودشان و هم به ضرر حکومت افغانستان تمام شد، زیرا از یک سو از جامعه افغانستان مطالعه دقیق نداشتند و از سوی دیگر دولت مردان افغانستان طی این مدت کمتر به منافع ملی و بیشتر به منافع شخصی و حتا سمتی شان وابسته بودند که این موضوع سبب شد تا امروز شیرازه حکومت کرزی از هم پاشیده است، اما روس ها در حال حاضر فکر می کنند که کرزی دیگر برای غربی ها یک مهره نیست و از سوی هم روزانه افراد با اعتبارش را در کابینه از دست می دهد که این مساله خود بر چالش های موجود در چهار چوب حکومت کرزی مي افزايد.

موضوع دیگری که روس ها را به فعال شدن و حرکت کردن به سوی افغانستان بیشتر از گذشته تند ساخته این است، که روس ها به این نتیجه رسیده اند که غربی ها از طریق مواد مخدر با آنان جنگ را آغاز نموده اند و از سوی دیگر مساله مبارزه با هراس افگنی در افغانستان میان کشور های غربی به یک جنگ سرد تبدیل شده است و افغانستان میدان رقابت کشور های غربی شده و در این جا تنها کشوری که رقابت ندارد روسیه است به همین منظور می خواهند حضور شان را به هر شکل که شده در این میدان به نمایش بگذارند.

پرسش دیگری که در خصوص این موضوع مطرح است که در راستای باز شدن پاي روس ها به افغانستان درخور تامل است این که آیا مردم افغانستان نسبت به همکاری روسیه به اداره کرزی تا چه حد خوشبین خواهند بود؟

پاسخ به این پرسش می تواند چند بعد داشته باشد

نخست این که مردم افغانستان از دوران حکومت های گذشته که به کمک شوروی وقت بر صحنه آورده شده بودند، چندان خاطره خوشي از روس ها نداشته و نابسامانی هایي که تا امروز دامنگیر شان است آن را ناشي از مداخله شوروی و کودتاي هفت ثور 1357 خورشیدی می دانند، بنابراین اگر حکومت کرزی با روسیه نزدیک شود برمشکلات کنونی اش افزوده خواهد، زیرا از یک سو كمك هاي غربی ها و جامعه جهانی كاهش خواهد يافت و از سوی دیگر حفره ي عمیق میان مردم و حکومت ایجاد خواهد شد که پیامد این مساله بسیار نگران کننده است.

اما از سوی دیگر کاکرد روس ها در دوران حکومت های کمونیستی در راستای نو سازی و دولت داری در افغنستان به مراتب بهتر از حکومت مجاهدین که به جنگهای کابل و کشته شدن 80 هزار کابلی تمام شد و پس از سرنوگنی اداره طالبانی و حکوکت ناکام و الوده به فساد کرزی که مردم هم اکنون سخت ناراض هستند، حضور همکاری های روس را شاید به دیده مثبت نگریسته و به این امید که اگر روس ها از مجرای قانونی وارد صحنه افغانستان شوند بهبودی در روند کنونی حکومت به وجود بیاید به نفع مردم خواهد بود.

اما در هر حال مشکلات جدی حکومت افغانستان این است که، هم اکنون اداره ي کرزی فاقد یک پالیسی و راهبرد مشخص درونی و خارجی است که این موضوع باعث می شود تا هر کشور در اندک زمان منافع خود را تامین نماید و بر رقیب خود گول بزند پس تا زمانی که برای بیرون رفت از چالش ها برنامه ملی و مشارکت ملی به صورت واقعی و عملی آن روی دست گرفته نشود، چراغ سبز روسیه و دیگر کشور ها هم نخواهد بر وضعیت نابهنجار کنونی نقطه ی فرجام بگذارد.

اما از نظر اقتصادی روسیه در شرایط کنونی در آن حد نیست که بتواند ابتكار عمل در افغانستان را از غرب بگیرد و دیدگاه دولت مردان افغانستان را که بیشتر ار هر وقت دیگر وابسته به غرب هستند به سوی خود بچرخاند، از سوی دیگر با وجودي که امریکا در راستای به میان آوردن یک حکومت مردمی در افغانستان ناکام بوده اما کماکان دست آورد های هم داشته است که این مساله بیشتر به نفع غرب در افغانستان تمام می شود تا روسيه.

اما این که چه چیز باعث علاقه مندی روسیه به پاکستان شده حرف جداگانه است زیرا پاکستان با نزدیک شدن به روسیه فقط می خواهد از غرب بیشتر باج بگیرد، زیرا تجربه نشان داده که پاکستانی ها در طول تاریخ ثابت ساخته اند که مستمري بیگر بوده و غیر از این کدام سیاست خاص و یاهم راهبرد مشخص جهت تامین امنیت در کشور های منطقه و یا روابط استراتیژیک نداشته اند.