نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

| مشـــكلات امـــلايي در نوشـــتار فـــارسي دري و بي تــوجهي وزارت فـــرهنگ |
|
|
|
| ادبیـــــات - زبــــان |
| نوشته شده توسط رامش زيباكي |
| شنبه ، 28 آذر 1388 ، 10:42 |
|
هرچند منتقدان حكومت و تحليلگران سياست درمجموع بر ناتواني كابينة قبلي رئيس جمهور كرزي خرده مي گيرند و آن را به بي كفايتي متهم مي كنند، اما ميزان كم كاري و ضعف درميان وزارت خانه ها و ادارات دولتي به رهبري حامدكرزي نسبت به همديگر تفاوت هاي دارند.
اما برخي از وزارت خانه هاي ديگر مانند وزارت اطلاعات و فرهنگ در پنج سال گذشته دست آوردهاي كمتري داشته اند، وزير اطلاعات و فرهنگ دو سال قبل در يك اقدام قوم گرايانه زبان فارسي را غيراسلامي توصيف كرد و اين اقدام وي از روي اهداف پنهان هيات رهبري اين وزارت پرده برداشت كه مسؤولان اين وزارت بيشتر درصدد تحقق اهداف قومي و قبيلوي بوده اند تا درصدد حصول رضاي تمام مردم افغانستان و منافع ملي. كريم خرم شخص اول و مسؤول اطلاعات و فرهنگ افغانستان، آزادي بيان را قصه مفت خوانده بود و خبرنگاران را به جرم استفاده از واژه هاي فارسي مجازات كرد. وزير اطلاعات و فرهنگ در پنج سال وزارتش بيشتركوشيد تا به تقويت زبان پشتو مبادرت ورزد، اما متاسفانه كار بدون استراتژي و رويكرد منظم او علاوه برآنكه هيچ نفعي مبني بر تقويه به زبان پشتو با خود نداشت، بلكه بر روند آسيب پذير وحدت ملي و ملت سازي شديدترين ضربات را وارد كرد. وزير اطلاعات فرهنگ بيشتر عمر وزارتش را صرف نقاشي سرود ملي و لوحه وزارت فرهنگ كه هر دو به زبان پشتو بودند، صرف كرد. همچنان وزارت فرهنگ براي تقويت زبان پشتو نمايش فيلم هاي پاكستاني را در سيمناها رايج ساخته است، كه متاسفانه اين امر با توجه به اين كه بسياري از سريال هاي هندي و تركي و امريكايي از سوي رسانه هاي خصوصي دوبله و به نمايش گذاشته مي شوند و همچنان پخش سريال ها و فيلم هاي ايراني در تلويزيون هاي خصوصي از ميزان علاقمندان سينما با توجه به فيلم هاي خسته كن پاكستاني كاسته است.
لوحه هاي جالب در شهركابل نكته اساسي در اين بحث مشكلات املايي در نوشتار زبان فارسي است، كه از بي توجي و بي كفايتي وزارت فرهنگ افغانستان ناشي شده است. وقتي از جاده هاي شهر كابل، پايتخت افغانستان كه شهر علمي وفرهنگي اين كشور شمرده مي شود، بگذري با لوحه ها و نوشته هاي بسيارجالب بر ميخوري كه فكر مي كني شايد زبان فارسي تازه به اين شهر وارد شده است. مثلا درلوحة بسيار كلاني كه بر سر دروازه يك مسافرخانه نصب شده، نوشته است:" رستورانت... با داشتن.... در "ارثه" وقت..." درحالي هدف واژة "اسرع" بوده است، اين لوحه چند متر از وزارت اطلاعات و فرهنگ كشورمان فاصله دارد. يا در شهرنو كابل، يكي از فروشگاه هاي بزرگ اجناس خود را به ليلام گذاشته با خط درشت نگاشته است:"فروشگاه.... اجناس خود را به مناسبت فرارسيدن عيد "سيد" به ليلام مي رساند. درحالي كه بايد نوشته مي شد "عيدسعيد" نه عيد سيد. مثال ديگر اين كه يكي از نهادهاي دولتي خواسته با نصب شعاري مردم را به پاكي ونظافت دعوت كند، نوشته است" محيط خود را پاك "نهگداريد" درحالي در واژة نگهداري حرف (ه) بعد از حرف گ نوشته مي شود نه قبل از آن. يا درشعار هاي تبليغاتي اكثر نامزدان شوراي ولايتي و يا رياست جمهوري نوشته شده بود، مثلا احمد "كانديد" شوراي ولايتي كابل. هرچند نفس نوشتن خود واژة كانديد كه يك واژه خارجي و بيگانه است، كار درستي نيست، زيرا ما به جاي آن واژة نامزد را داريم كه بايد استفاده شود كه نمي شود ولي نوشتن واژة به شكل كانديد، كاملا اشتباه است، و اصلا بايد واژه "كانديدا" نوشته مي شد نه كانديد چون معني واژه كانديد با كانديدا به صورت كلي فرق دارد. همچنان در يك درسنامه يي كه از سوي يكي از ادارات دولتي تهيه شده واژه هاي بسيار فعال زبان فارسي به گونه يي نوشته شده كه براي خوانده با سواد جالب است و نگران كننده مثلا واژه هاي زير اين گونه نوشته شده اند:"تعهد- تهد، وجود-اوجود، بالاخره- بالاخيره، مساله- مثله، اهرم- حرم، صلاحيت- سلاحيت،كاهش- كايش وده ها واژه ديگر ازاين دست.
انگليسي نويسي: شايد حالا سخن گفتن روي اين مساله كه چرا واژه هاي زبان فارسي يا پشتو به جاي كلمات بيگانه در گفتار ونوشتار استفاده نمي شوند، از ديد بسياري از مردم به ويژه جواناني كه تازه چند واژه محدود انگليسي را در كورس هاي ابتدايي فراگرفته اند، بسيار ساده لوحانه باشد. اما وزارت فرهنگ وظيفه دارد تا براي حمايت از زبان هاي رسمي افغانستان به اين روند نا ميمون پايان ميداد كه متاسفانه به دليل نا تواني و بي توجهي وزارت فرهنگ در پنج سال گذشته داشت حالا واژه هاي فراواني به جاي واژه هاي زبان هاي رسمي افغانستان وارد زبان هاي رسمي اين كشورشده و در گفتار و نوشتار به صورت گسترده كاربرد دارند. اين روند به حدي رسيده است كه حتا در زبان نوشتاري و گفتاري رسانه هاي دولتي كه خود رسانه هاي ملي معرفي مي كنند ده ها كلمه انگليسي در حالي به صورت فعال استفاده مي شوند كه معادل آن ها در زبان فارسي وجود دارد. مثلا كلمه، اسپيشل فورس- كه معادل در فارسي نيروي ويژه است بايد استفاده شود. يا واژه هاي ميتنگ به جاي ملاقات، ريسك، به جاي خطر، پرابلم به جاي مشكل و ده ها واژه ديگر. به هر حال مسؤولان وزارت اطلاعات و فرهنگ نسبت به اين قضيه كه پيامدهاي خطرناكي نيز دارد، بي توجه بوده و هيچ گونه اقدام عملي براي توقف اين روند انجام نداده است. در حالي كه لازم است با كساني كه چنين اعمالي را مرتكب و در واقع يك اقدام مخالف زبان و فرهنگ مردم است، بايد برخورد جدي شود تا مردم نسبت به همچو مسايل حساس شوند. از سوي ديگر وزارت اطلاعات و فرهنگ بايد تمامي رسانه هاي خصوصي و دولتي را وادار نمايد تا بر ضد اين روند مبارزه جدي نمايند.
|
تاجیـکان درگـذرگـاه تاریــخ

تاجیــــکان درگـــذرگــــاه تــاریــــخ
پروفیســور رســـول رهیــن
تجـــزیه بهتـــرین گـــزینـــه بــرای...
بازیافتــن بیطـــرفی افغــانســـتان

افغـــانســـــــتان بایــد پیــش
از رفتـــــــن ارتــش امــریکـــا
بیطـــرفی خـــود را بــاز یــابد
عزیز آریانفر
یگـــانگی زبـــان فــارســی
تاریــخ مطبوعــات کشـور

تاریــخ مطبوعــات افغــانســـتان؛
از شمس النــهار تـا جمــهوریت
سـرگذشت زبـان فـارسی دری
یادنـامـۀ طـاهــر بدخشــی

بـــرای دانـــلود یــادنــامـــه به اینجــا اشــاره نمــائید!
برای اعضای مــــآ
تعداد آنلاین










