نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان
| شرحی از یک بیت |
 |
 |
 |
| ادبیـــــات - زبــــان |
| نوشته شده توسط جاوید فرهاد |
| سه شنبه ، 12 خرداد 1388 ، 08:37 |
|
در نظریهی متعارف "وحدت الوجود"، جهان کثرت (اعراض) نمودی از عالم وحدت است که پس از دورهی معین ، در نفس وحدت الوجود حل میشود؛ و از این رو مفهوم "دویی" در آن وجود ندارد. "آن که در یکتاییاش، وهم دویی را راه نیست "یکتایی" اشاره به عالم وحدت است که پندار و گمان دویی یا دوگانگی در آن راه ندارد؛ اما یاد آن برابر شدن با عالمی است. نکتهای را که بیدل از دید عرفانی میخواهد بیان کند با این پارادوکس صوری آغاز میشود: از دید عرفانی، جهان وحدت الوجود، قایم به ذات خود است و کثرت الوجود سایهای از عالم وحدت است، نه اصل وحدت. معرفت دربارهی جهان وحدت، در واقع معرفت به جهان لایتناهی است که به تعبیر بیدل، انسان با تمام انگیزه و عطشش برای شناخت آن در مقام "حیرت" ایستاده است: "اینقدر بیدل به دام حیرت دل میتپم از سوی دیگر، نگاه بیدل به مسایل "وحدت" و "کثرت"، از یک پیوستگی میان این دو مسأله بحث میکند. او به این باور است که وحدت و کثرت رابطهای به هم پیوسته و سامانمندی با هم دارند و مانند "جسم و جان" و "روز و شب در دل هم منزل" دارند: "وحدت و کثرت، چو جسم و جان در آغوش هماند جهان وحدت، جهان خدایی (یکتایی) است و جهان کثرت، جهان انسانی است. بیدل رابطه دو سویه "خدا و انسان" را رابطهی تنگاتنگ میداند و این نزدیکی و رابطه را به حیث اصلی برای تکامل انسان – به ویژه در معرفت شناسی – بیان میکند. نیاز انسان به خدا از دید بیدل، نیاز مطلق است. کثرت نیز وابسته به وحدت و متعلق به اوست. هر چیز از اوست و سرانجام به او باز میگردد. شناخت جهان کثرت از دید بیدل، منجر به شناخت جهان وحدت میشود (اشاره به مسأله خودشناسی و سپس خداشناسی)؛ اما در بیت "آن که در یکتاییاش، وهم دویی را راه نیست" یک نگرش معکوس است و آن این که وقتی بیدل در "یکتایی" (وحدت) تأمل میکند، با عالمی رو به رو میشود که به لحاظ معرفت شناسی، مستلزم شناخت بیشتر است؛ زیرا در این وحدت، جهانی از کثرت نهفته است؛ اما افسوس که فهم انسان در برابر این گستردهگی مفاهیم کوتاه میآید و آدمی از درک بسیاری از آنها در این "غفلتسرا" عاجز میماند: "در این غفلت سرا عرفان ما هم تازهگی دارد
|
در نظریه های عرفان "وحدت الوجودی" هر چیز از "وحدت" آغاز میشود و "دویی" یا دوگانگی در برابر آن رنگ میبازد؛ اما در دنیای گستردهی این وحدت، عالمی از "اعراض" وجود دارد که همهای آنها به جوهروحدت الوجودمی پیوندند.
تاجیـکان درگـذرگـاه تاریــخ
تاجیــــکان درگـــذرگــــاه تــاریــــخ
پروفیســور رســـول رهیــن
تجـــزیه بهتـــرین گـــزینـــه بــرای...
بازیافتــن بیطـــرفی افغــانســـتان
افغـــانســـــــتان بایــد پیــش
از رفتـــــــن ارتــش امــریکـــا
بیطـــرفی خـــود را بــاز یــابد
عزیز آریانفر
یگـــانگی زبـــان فــارســی
تاریــخ مطبوعــات کشـور
تاریــخ مطبوعــات افغــانســـتان؛
از شمس النــهار تـا جمــهوریت
سـرگذشت زبـان فـارسی دری
یادنـامـۀ طـاهــر بدخشــی
بـــرای دانـــلود یــادنــامـــه به اینجــا اشــاره نمــائید!
برای اعضای مــــآ
تعداد آنلاین
ازهمیـن قـلم درخـــاوران
