روش هــای درست نویســی ودرست گــویی درزبــان (بخش یازدهم)

نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

ادبیـــــات - زبــــان

نوشته شده توسط جاوید فرهاد

پنجشنبه ، 21 مرداد 1389 ، 21:27

نمـــونه ی ویــرایش نوشــتاری درخبــر

درست بودن زبان نوشتاری درخبروگزارش، از اهمیت ویژه یی برخورد دار است؛ زیرا هرپیام اطلاعاتی – به ویژه خبروگزارش – در فرایند پیام رسانی، نیاز به ابزاردرست دارد.
ابزارمهم اطلاع رسانی در رسانه های دیداری، شنیداری ونوشتاری برای مخاطب (شنونده وخواننده) زبان است.

درصورتی که زبان متن های نوشتاری درخبر، گزارش، تحلیل، تفسیر، گفتگو (به گونه ی چاپی) و... ساده، فشرده، یکدست ودرست نباشد، روند انتقال پیام وداده های اطلاعاتی، به صورت هنجارمند شکل نمی گیرد وفرایند رسانگی (رابطه) پیام میان ارائه دهنده وگیرنده به وجود نمی آید.

برای دریافت روش های بهتر ویرایش جمله های خبری وگزارشی، نمونه هایی از این موارد را باتوجه به مراحل چند گانه ی ویرایش (ویرایش دستوری، ویرایش واژه گانی، ویرایش محتوایی وروش نشانه گذاری) در این بخش نشان می دهم، وافزون برنشان دادن کاستی ها، تاجایی جمله های ویرایش شده رانیزدراختیارخواننده گان می گذارم:

به کارگیری واژه ی نادرست "داشتن":

- "مروری داریم برچندخبرپخش شده"

که درست آن این است:"چند خبر پخش شده را مرور می کنیم، ویا: خبرهای پخش شده را مرور می کنیم".

کاربرد نا به جای به "وسیله " (تعبیر نامناسب وحشو):

-"زمان بهره برداری از معادن به وسیله ی بخش خصوصی از 5 سال به 25 سال افزایش یافت."

که درست آن این گونه است: "بهره برداری بخش خصوصی از معادن کشور، از5 سال به 25 سال افزایش یافت."

حرف اضافه ی نامناسب:

-"نهاد مبارزه باحوادث درافغانستان، خطر ها را به موقع تشخیص ونسبت به آن ها هشدار می دهد."

که درستش چنین است:"نهاد مبارزه با حوادث در افغانستان، خطرها رابه موقع تشخیص ودر باره ی آن ها هشدار

می دهد."

دشوارنویسی، تعبیر نامناسب ومتکلفانه وآوردن حشو:

-"مسؤولان کمیسون مستقل انتخابات در کشور می گویند استقبال رأی دهنده گان در انتخابات پارلمانی بالا بوده است."

که درست آن این است: "مسؤولان کمیسیون مستقل انتخابات در کشور می گویند: رأی دهنده گان، از انتخابات پارلمانی استقبال بسیاری نموده اند."

مسأله ی تقدم وتأخیر:

-"قاضی نباید به هیچ وجه از عوامل بیرونی تحت تأثیر قرار گیرد."

که درست آن چنین است:"قاضی نباید به هیچ وجه زیرتأثیرعوامل بیرونی قرار گیرد."

تعبیر نادرست:

-"چند سال پیش 11 کشور اروپایی به یوروپول واحد اروپایی پیوستند."

که روش درست نگارش آن این است: "چند سال پیش، 11 کشور اروپایی، یورو-واحد پول اروپایی- را انتخاب کردند.

حشو؛ تعبیر نامناسب:

-"قراراست به تعداد 300 هزار پاکت شیر"نیدو"که احتمال خرابی آن می رود، از بازار جمع آوری گردد."

که درست آن چنین است: "قرار است 300 هزار پاکت شیر"نیدو" که احتمال می رود فاسد باشد، جمع آوری شود."

تعبیر نادرست:

-"شرایط اجتماعی در کشور های مسلمان، روبه وخامت است."

درست آن: "اوضاع اجتماعی در کشور های مسلمان، روبه وخامت نهاده است."

کاربرد نادرست جمع به جای مفرد:

-"اکنون زمینه ی همکاری ها میان افغانستان وپاکستان فراهم شده است."

درست آن: "اکنون زمینه ی همکاری میان افغانستان وپاکستان فراهم شده است."

به کارگیری واژه ی "انجام" در غیر معنای خود:

-"جوانان کشور از انجام خدمت دوره ی سربازی معاف می شوند.

درست آن: "جوانان کشور از خدمت دوره ی سربازی معاف می شوند."

تعبیر نامناسب، تکرار، حذف فعل بدون قرینه، آوردن صیغه ی نامناسب فعل ودرازنویسی:

-"یک نماینده ی پارلمانی به 3سال حبس محکوم وباتحمل 2 سال حبس مابقی محکومیت اومورد عفوقرار گرفته است."

درست آن:" یک نماینده ی مجلس نماینده گان به 3 سال حبس محکوم شد وباتحمل 2 سال آن، بقیه ی محکومیتش بخشوده شد."

تعبیر نامناسب، تقدم وتأخیر، فعل وصیغه ی نامناسب:

-"تازمانی که افغانستان نظام منظمی رابرای معاملات تجارتی اش تدارک ندیده است،..."

درست آن: "تاهنگامی که افغانستان برای معاملات بازرگانی نظام منسجمی را برقرارنکند،..."

"را"ی زاید، تقدم وتأخیر وتعبیر نادرست:

- کشور های عضو گروه "سارک" درنشست هفته ی آینده ی شان در هندوستان، گزارشی را در باره ی بحران پاکستان ارائه خواهند داد."

درست آن: "کشور های عضو "سارک" در نشست هفته ی آینده درهند، درباره ی بحران پاکستان گزارش خواهند داد."

کاربرد واژه ی انگلیسی که برابر فارسی دارد:

-"تأکید شورای امنیت سازمان ملل برحل بحران هسته یی ایران از راه دیپلماتیک..."

که درست آن این است: "تأکید شورای امنیت سازمان ملل برحل سیاسی بحران هسته یی ایران..."

"باهدف" بررسی وبه منظوربررسی":

- بسیاری از خبرنگاران ودبیران خبر"باهدف بررسی" را به شکل نادرست به کارمی برند؛ درحالی که به جای آن بهتر است"به منظور بررسی" را به کارببرند تا مفهوم به گونه ی درست ارائه شود.

دور بودن اجزای فعل (شکستن لزوم جمله):

-"بارش برف شدید در امریکا، مردم را ناگزیر به استفاده از لباس های گرم کرد."

درست آن:"بارش برف در امریکا، مردم را ناگزیرکرد که جامه های گرم بپوشند."

تعبیر نادرست:

-"برای مهارحمله های طالبان در جنوب کشور"

درست آن: "برای مهار کردن حمله ی طالبان در..."

حشو، مشکل منطقی، فعل نامناسب:

"درسال جاری میزان تنخواه معلمین مکاتب در مقاطع مختلف دوبرابر افزایش خواهد یافت."

درست آن: "امسال تنخواه استادان دوبرابر خواهد شد."

دوری اجزای فعل (ضرورت شکستن جمله):

"سخنگوی وزارت امور خارجه روزگذشته خبراز برگزاری جلسه ی سران کشور های همسایه درروز سه شنبه در کابل داد."

درست آن: "سخنگوی وزارت خارجه ی کشور، روز گذشته خبرداد که جلسه ی سران کشور های همسایه، روز سه شنبه در کابل برگزار می شود."