کمــک هــای جامعــه جهــانی در ده ســال گــذشته در پــروژه هــای بنیــادی به مصــرف نرســیده است

نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

مقـــــــالات - اقتصــــادی

نوشته شده توسط داکتر جلیله سلیمی

دوشنبه ، 14 آذر 1390 ، 09:10

داکتر جلیله سلیمی طبق گذارش وزارت مالیه در طول ده سال گذشته از مجموع 69 ملیارد دالر که به افغانستان وعده داده شده بود 57 ملیارد دالرآن به دولت افغانستان تادیه شده است که از جمله این پول تنها 18 درصد آن از طریق دولت افغانستان به مصرف رسیده است ومتباقی 82 درصد پول باقی مانده از طریق کشور های کمک کننده به مصرف رسیده است.

با درنظرداشت ارقام ذکر شده و وضیعت زندگی افغانها در شرایط کنونی، فقر،بیکاری ومهاجرت جوانان که بزگترین نیروی کاری جامعه را تشکیل میدهند چنین دریافت که بیشترین کمک های وعده شده جامعه جهانی جامه عمل پوشیده است. جامعه جهانی سهم خود را آنظور که وعده داده اند انجام اداه اند ولی اینکه چگونه این پول ها ی کمکی به مردم فقیر افغانستان در بخش های موثر و بنیادی به مصرف نرسیده است میتوان مقصر اصلی دولت را در این زمینه دانست و تا یک اندازه هم نهاد های کمک کننده خارجی در گذارش دادن نحوه کمک به افغانستان بیتفاوت بوده اند.

بیتفاوت بودن نهاد های کمک کننده را هم میشود ریشه آن را در سهل انگاری های دولت دانست. خارجی ها در حامعه بیگانه و سراسر پیچیده از فقر و جنگ و هزاران مشکل دیگر چی میدانند که اولویت های مردم دربازسازی این کشور چیست. این دولت افغانستان است که باید اولویت ها را تشخیص میداد و به جامعه جهانی معرفی میکرد..

وقتی دولت در انجام مسوولیت های خود موفق میبود با جرات کامل میتوانست در طول این مدت از کار نهاد های خارجی نظارت کند و انها را مجبور بسارد تا هر شش ماه گذارش کاری و نحوه مصرف پول کمکی را به دولت افغانستان و یا از طریق یکی از نهاد غیر دولتی به دولت ومردم افغانستان گذارش بدهند.اگر دولت در طول این ده سال در این امر پافشاری و جدیت نشان میداد یقینا موسسات کمک کننده هم این درخواست دولت را میپذیرفتند.

اشتباه دیگر که دولت در طول این ده سال در مصرف کمک های جامعه بین المللی داشت سهل انگاری و بیتفاوتی در ایجاد پروژه های بنیادی و موثر و دومدار بود، بیشترین پول های که باید در ساختن شفاخانه ها، مکاتب، برج های برق، فابریکه ها و پروؤه های ملی و بنیادی وموثر باید به مصرف میرسید فقط در پروژه های غیر بنیادی مثلا در ترمیم و رنگمالی چند شفاخانه و یا کلینیک و یا مکاتب ترمیم ناقص و کوتاه مدت ماشین آلات بیهوده به مصرف رسانده شده است که بعد از یک زمان کوتاه دوباره تخریب شده و میلیون ها دالر پول کمک شده در این گونه پروژه های کوتاه مدت و عیر موقربیهوده به مصرف رسیده است.

و یا در بخش دیگری..اگر دولت در ایحاد کانال ها و بند های برق که بتوان از آب ذخیره شده و کافی در کشور استفاده موثر میشد پول هنگفت را برای خرید برق از کشور های همسایه به مصرف نمیرساند.

با ایجاد پروژه های بنیادی و دوامدار با پول کمک های خارجی میتوانست شغل ایجاد کرد و سطح بیکاری را در کشور کاهش میداد و از مهاجرت جوانان تا اندازه جلوگیری کرد و دولت هم میتوانست تا اندازه در بعضی عرصه ها خود کفا شد.

اگر دولت عدم امنیت را بهانه برای ایجاد این پروزه ها میداند. پس چرا ولایات نسبتا امن با وجود داشتن امکانات خوب امنیتی در ایجاد پروژه های بنیادی در طول این ده سال فراموش شده بودند.

یکی دیگر از دلایل به هدر رفتن پول کمکی جامعه جهانی عدم داشتن پالیسی و ستراتیژی موثردر ادارات و موسسات دولتی، به حاشیه راندن کدر های متخصص و اشخاص کار کن ملی و دلسوز به نسبت نداشتن حمایت توسط اشخاص با نفوذ، احزاب و تنظیم ها و روابط شخصی، تقرر اشخاص و افراد که ظرفیت، توانمندی و دانش و تجربه کافی درایجاد پروژه های بنیادی و ملی نداشتند و یا با وجود داشتن تخصص و داشتن تحصیلات اکادمیک از مشکلات مردم افغانستان و نحوه ایجاد پروژه های بنیادی به درستی آگاه نبودند، تقرر اشخاص و افراد که بدون مهارت درپست های مقرر شده توسط اشخاص و افراد با نفوذ و روابط شخصی و قومی و زبانی در پست های کلیدی معرفی شدند سبب گردید که افغانستان طلایی ترین فرصت ها را برای بازسازی از دست بدهد.

حالا وزارت مالیه شکایت از آن دارد که چرا پول کمکی از طریق دولت افغانستان به مصرف نمیرسد.

در حالیکه وزارت خانه های کلیدی هنوز نتوانسته اند چهل درصد بودجه انکشافی خود را به مصرف برسانند چطور میتوانست این همه پول که مثل دریا از تمام جهان به دامن افغانستان سرازیر شد به مصرف برسانند. این شاهد گویا از عدم داشتن پالیسی و ستراتیژی مفید درایجاد پروژه های بنیادی و موثر و شغل زا در دولت افغانستان است.