تأثیــرات بــازار در تفــوق سطـــوح مــادی باعــث ایجــاد عــواقب ناگــوار محیــطی میــگردد
افغانستان قبل از کودتای ثور توسط یک اقتصاد فشرده از جانب دولت رهبری میشد که عناصر تولید، تجارت، اقتصاد و سرمایه در حد محدود و آرامی قرار داشت. در این نوع شیوه های اقتصادی که بیشتر به سیاست های خاموش و بسته رژیم های دیکتاتوری مربوط می شود افغانستان را از یکطرف در نزدیکی با بازار آزاد دور نگه میداشت و از جانب دیگر

سیاست های پولی دولت همان سیاست های ابتدایی و عنعنوی ای بود که در طول صد ها سال عاید مجموعی کشور بخزانه پادشاهی واریز میشد و حکومت میتوانست هر مقدار از این سرمایه های انباشته شده در بیت المال رابه صلاحیت خود مصرف نماید.

با بمیان آمدن حکومت محمد ظاهر شاه که در طوالی پادشاهی او جنگ جهانی دوم نیز بوقوع پیوست نتوانست سیاست بسته و مصلوب افغانستان را باز نماید و دلیل آنهم اقتدار خانواده پادشاهی بود که کلیه وزارتخانه های مهم و غیر مهم را بدست خود داشتند و تمایل نداشتند که این شیوه را که محور قدرت خانوادگی شاه محسوب می شد تغیر بیابد که علی رغم جنبش مشروطه اول این کوشش ها بجایی نرسید و یک تعداد از فرهیختگان وطن روانه زندانها گردیدند. لذا یگان کنش ها و واکنش های پراگنده ملی اگر در مرکز کشور رخ میداد آنقدر در زندگی مردم تأثیر نداشت و بزودی سرکوب میشد.

از دهه 1310 هجری خورشیدی به بعدبا ایجاد بانک مرکزی و بانک ملی افغان توسط عبدالمجید زابلی و ایجاد چند تا شرکت های صنعتی در شمال کشور راه برای صنایع کوچک باز گردید که از آن جمله ایجاد فابریکات پارچه بافی شیر خان خیل در گلبهار، پلخمری در شمال با علاوه چندین فابریکات هلاجی و پروسس پنبه در شمال از قبیل شرکت های صنعتی اتحادیه شمال در کندز، حضرت امام، بغلان، تالقان، و خواجه غار نام برد. این فابریکات توانستند دو وظیفه مرغوب را در گسترش امور اقتصادی بکشایند ؛ اولی تولید و تکثیر و اصلاح تخم پنبه مطابق به مرغوبیت بازار های جهانی ؛ دوم ایجاد شغل در ساحات صنعتی، کمک به کشاورزانی که پنبه تولید میکردند از طریق سیاست های پیش پرداخت پول جهت تقویه منابع مالی دهقان. این مسایل باعث شد تا ساحات زیادی در شمال کشور تحت بذر پنبه قرار گیرد. بعداً فابریکه شکر بغلان محصولات لبلبو را در مربوطات بغلان گسترده ساخت که سالانه بیش از شش هزار تن شکر خالص از فابریکه شکر بغلان بدست می آمد. عالرغم پیشرفت در این ساحات فابریکه سمنت جبل السراج نیز بفعالیت آغاز کرد. در دهه 1330 وقتی دولت متوجه شد که پنبه بهترین منبع عایداتی در کشور میباشد آنرا از سیستم شرکت های سهامی خصوصی و بانک ملی و اتحادیه خارج ساخته با خرید یک مقدار سرمایه این شرکت ها را نیمه دولتی ساخت که بعداً به نام اسپین زر تا امروز نامیده میشوند. در نتیجه ایجاد شرکت های دولتی پنبه و روغن نباتی و صابون وضع مالی کارگران و مامورین شرکت رو به خرابی گذاشت دیگر دولت خود را مانند سابق که برای کارمندان و کارگران خانه،وسایل رهایشی و معاش کافی را محیا ساخته بود از این امکانات خود را تهی ساخت و در سال 1333 دولت رسماً نظارت این شرکت ها را از طریق وزارت مالیه تحت کنترول خود گرفت.

تأسیس این شرکت های سهامی در شمال باعث ایجاد این صنایع در جنوب و غرب کشور نیز گردید و فابریکات پروسس پنبه در هلمند و هرات نیز بکار آغاز کردند.علی رغم دشواریهای که در انتقالات از اثر نبود سرکهای موتر رو موجود بود پنبه تولیدی بالا مرغاب به هرات جهت پروسس انتقال میگردید زیرا مرغاب با داشتن آب کافی و زمین های وسیع و آب و هوای گوارا برای کشت پخته محل مناسبی بود.

این اولین سنگ بنا های اقتصاد صنعتی در کشور بود که خیلی محتاطانه توسط دولت عملی می شد. با بدست گرفتن صدارت کشور توسط محمد داود خان مناسبات بین المللی از حالت عنعنوی آن خارج گردید و یکتعداد از دانشجویان جهت ادامه تحصیلات عالی تر عازم کشور های غربی از جمله ایالات متحده امریکا و سایر کشور های غربی گردید که تعداد زیادی از این دانشجویان به اتحاد جماهیر شوروی جهت تحصیل در رشته های نظامی طبابت، معدن، انجنیری برق و زمین شناسی و سایر شعب فرستاده شدند که تعداد زیاد این دانشجویان در عرصه های نظامی و نیرو های هوایی مشغول تحصیل گردیدند.

در این گیر ودار برنامه های ساختمان سرکهای اسفالت هم در کابل و هم جاده های اتصالی کابل به شمال و کابل بجنوب غرب کشور الی بندر کشک در هرات هزاران شغل و سرمایه نو را ایجاد کرد که همۀ آن از کمک های بلا عوض اتحاد شوروی تمویل میگردید. فابریکات برق آبی نغلو درونته و ماهی پر با بند های آب گردان باعث ایجاد صد ها هزار هکتار زمین های آبی از زمین های بکر و بایر در حوالی ننگرهار و وادی هیرمند و ارغنداب گردید که دیری نگذشت افغانستان را از رهگذر محصولات کشاورزی در حد خود کفایی ارتقا داد. در نتیجه با ایجاد و برنامه ریزی، برنامه های پنجساله ملی در ختم آن افغانستان دارای سرکهای اسفالت، پل های مستحکم،گردیده با محار دریا های کندز،کوکچه با ایجاد نهر گوهرگان وپروژه آبیاری ارچی و شهروان از دریای آمو به صد ها هزار هکتار زمین دیگر در مناطق دهنه غوری، بغلان ها و کندز حضرت امام صاحب سیراب گردیدند. کارخانه سمنت غوری،ایجاد فابریکات انرجی برق در کندز و بغلان،انکشاف صنایع تولیدی ذغال سنگ پلخمری و آشپشته، ایجاد بنادر قزل قلعه که بعداً به شیرخان بندر تبدیل نام یافت، حیرتان و کشک هرات یا تورغندی راه را برای تورید و صدور کالا های صادراتی و وارداتی باز نمود.

همچنان کار روی پروژه انکشاف وادی ننگر هارکه از مساعدت های بلاعوض اتحاد شوروی تمویل میشد از یک جانب افغانستان را دارای باغهای سیترس و زیتون میساخت و از جانبی دیگر بهزاران شغل نوی را بمردم منطقه محیا ساخته بود. از رهگذر تغیر محیطی و اقلیم منطقه یک قدم سودمند بود. همچنان کامیاب دولت در این پروژه بزرگ که نظیر آن تا آنوقت در کشور های همسایه سراغ نشده بود افغانستانرا در مقابل رقیب خیره سر آن پاکستان دارای دست قوی ساخته بودو این در حالی بود که برنامه های انکشافی وادی سند و گنگا تا هنوز در هند و پاکستان شروع نشده بود.

 در جنوب غرب کشورنیز بزرگترین ساختار های انکشاف منطقوی با ایجاد کارپروژه بزرگ و پر خرج انکشاف وادی هیر مند و ارغنداب روی دریای هلمند و ارغنداب واقعاً یک انقلاب بزرگ اقتصادی صنعتی زراعتی را در افغانستان نوید مسرت بخش داد که مخارج آن از کمک های ایالات متحده امریکا تمویل میگردید که دارای مزارع متعدد میکانیزه زراعتی در لشکر گاه، مارجه و بولان و تمام منطقه کویر هلمند بود که حالا از اثر همین پروژه به دشتهای حاصل خیز تبدیل شده بودکه به صد ها هزار هکتار زمین را احتوا میکرد. بر علاوه از تولید برق کجکی ساحات هیرمند نیز استفاده میکرد. در وادی هلمند که فعلاً از مخوف ترین مناطق افغانستان قلمداد شده است از اثر فعل و انفعالات ساختمانهای بزرگ زراعتی و آبیاری و در آمد بی نظیر مردم از راه عواید زراعتی ولایات کندهار و هلمند را با علاوه ارزگان که در همسایگی این دو ولایت قرار دارد از جمله ولایات بی نظیر کشور با داشتن در آمد های محیر القبول از غنی ترین مناطق در کشور حساب میشد، چنانچه که نمیشد با گذشت ساعتها با سواری موتر از این سر یک مزرعه کشاورزی پنبه یا گندم که تماماً توسط ماشین انجام میشد به سر دیگر آن رسید و بی جهت نبود که لشکر گاه را امریکای کوچک نام نهاده بودند. در این شهر آنقدر امنیت و رفاه وجود داشت که منازل بدون دیوار در کنار هم ساختمان شده بودند.

فابریکه کود کیماوی و برق حرارتی بلخ در مزار شریف از جمله کامپلکس های بود که در رشد انکشاف زراعت در کشورو جلو گیری از فرار اسعار بخاطر تورید کود یوریا نقطه عطفی بحساب می آمد که بعداً با ایجاد فابریکات نساجی بگرامی میدانهای رقابت پارچه بافی در کشور عملاً ایجاد گردید. فابریکه پشمینه بافی کندهار و پروسس میوه آن نیز قابل یاد آوری است.در آن سالها دولت با ایجاد کارخانه های خانه سازی مجتمع های بزرگ و موزون رهایشی بنام مکرویانهارا بکمک وجوه مالی اتحاد شوروی، در کابل ایجاد و بر پایه تکمیل رسانید که دارای سیستم های فاضل آب و مرکز گرمی و پارکهای سبز مکتب و مسجد و محلات هم آیش جهت کانفرانسها و نشست ها و میدانهای ورزشی میباشد که تا بحال در کابل نظیر آن اعمار نگردیده است. همچنان عمارات کامپلکسی دانشگاه کابل از طریق کمک های انکشافی ایالات متحده آمریکا در سال 1344تکمیل و به بهره برداری سپرده شد که شامل ساختمانهای لیله مرکزی پسران وچهارده دانشکده، کتابخانه بزرگ و جمنوزیوم ورزشی کافیتریا و غیره ملحقات میباشد که در سالهای بعد عمارات کامپلکسی پولی تخنیک کابل و تخنیکم نفت و گاز در شهر مزار شریف از وجوه مساعدتهای تخنیکی اتحاد شوروی یکی بعد دیگر تکمیل و به بهره برداری سپرده شد. در آن سالها دولت مقادیر هنگفت سرمایه خودرا صرف ساختمانهای نظامی خویش کرد که شامل میدانهای هوایی شیندند و دهدادی در مزار شریف و بگرام در پروان مجهز با پیشرفته ترین هوا پیماهای جنگی از نوع جت با سیستم های مدافعه هوایی پیشرفته شدند. همچنان با ایجاد چند قول اردو در کابل و کندهار و جلال آباد نیرو های زمینی کشور باانواع تانک های زرهی سقیل مجهز گشت که بعداً در زمان اشغال کشور توسط شورویها تعداد زیادی از تانک های تی 75و خود رو های زرهی با مانور قوی داخل اردوی افغانستان شد.باید یاد آوری کرد که افغانستان دارای بطریه های قوی آتش طوپخانه نیز بود که دارای مانور بی نظیر بودند؛ افغانستان با دارا بودن اردوی قوی توانست در سالهای ایجاد پاکستان ثبات را در کشور حفظ کند و کنش ها و واکنش های پاکستانی ها را همواره در نطفه خنثی و اعمال و امیال خرابکارانه آنکشور را در حد صفر قرار دهد که به این حساب میتوان گفت که افغانستان در آن سالها امکانات و توانایی های رزمی چشم گیری در مقایسه با همسایه های شرقی و غربی خود داشت. افغانستان باوجود اینکه از رهگذر ورود کالا های تجارتی که از بندر کراچی و از طریق پشاور و کویته داخل کشور میشد سیاستی را در پیش داشت که هرگز پاکستان مجال این را نمی یافت که مانند حالا سیاست های خصمانه اقتصادی را تحمیل نماید حتی در یک موقع ایکه حکومت سردار محمد داود خان اعلان حالت فوق العاده جنگی را داد در ظرف دو روز بصد ها هزار سپاهی احتیاط خود شان را برای دفاع از وطن به نزدیکترین مرکز نظامی و حکومتی رسانیدند که این عمل باعث شد تا پاکستان خودش را در مقابل افغانستان جمع و جور کند و نیرو های دفاعی این کشور را دست کم نگیرد.

سوال عمده در اینجاست که علی رغم اینکه مملکت نهایت فقیر بود اما از یک امنیت فوق العاده برخوردار بود لب بلب خون نمیشد و قانونمندی در تمام ارکان دولت حاکم بود و فساد اداری اگر هم وجود داشت بسیار کم و ناچیز بود و این بخاطری بود که ما واقعاً دارای یک اردوی قوی بودیم. این حالت تا سال 1357 که کودتای کمونستی برهبری حفیظ الله امین، نور محمد ترکی و ببرک کارمل با تبانی روسها در کابل صورت گرفت و زمام اختیارات مملکت بدست اشخاص بیکاره و بی تجربه افتاد در ظرف سه ماه تمام داشته های اقتصادی آرام آرام بطرف نابودی میرفت. علی رغم خونهای زیادی که در کشور ریختانده شد دولت خلقی نتوانست اقتصاد سوسیالستی یا سنترالیزم دیموکراتیک را در عمل پیاده نماید. برنامه های اصلاحات ارضی که توسط فرمانهای شورای انقلابی و اسلحه کلیشنکوف نافذ شده بود ارزش خود را از دست داد زنانیکه به سه صد روپیه در معرض نکاح های انقلابی قرار گرفته بودند از شوهران شان جدا شدند و به فامیلهای خود پیوستند و بعوض اینکه دروازه های عبادتخانه ها بسته شود مردم دروازهای کاخهای حزبی را شکستند و سوختند. ده سال آتش جنگ، بمباردمان، حبس و اختناق باعث شد ملیونها نفر بمهاجرت بروند و جلای وطن اختیار کنند که در نتیجه قوت الظهر نیرو های باز دارنده نظامی به مجاهدین تکیه کرد و دولت هر روز چه در ساحه بین المللی و چه در داخل کشور به تنگنا قرار گرفته بود.اما زمانیکه قوای اشغالگر پاکستان در زمان دکتر نجیب الله حملاتی را در ننگر هار و گرده غوث و سرکانیو غنی خیل راه انداختند سپاهیان افغان با باختن جانهای شان پاکستانی ها را از دیوار های جلال آباد به تورخم بعقب راندند که نباید تاریخ این شهامت جوانان این کشور را فراموش کند.

از جنگها و دوره اختناق ها و جنگ های داخلی که در مورد آن بیشتر گفته شده است می گذریم و از حملات امریکا به افغانستان و نشست بن شروع میکنیم:

نشست بن:

در این نشست که با قوت الظهر جامعه ملل مخصوصاً کشور های غربی از جمله امریکا دایر شد راه را برای یک تغیر وضعی در افغانستان که باعث انتقال قدرت از مجاهدین به دولت موقت و از آن بعد به حکومت گذرا و انتخابی میشد واگذار گردید در جریان حکومت موقت و انتقالی یا گذرا قانون اساسی کشور در یک جو شکننده تحت فشار فوق العاده جامعه جهانی از طرف شبه وکلای تسوید قانون اساسی به تصویب رسید شبه وکلا بخاطر اینکه این ذواتیکه برای تسوید و تصویب قانون اساسی گرد هم جمع آمده بودندوکالت شان توسط انتخاب مستقیم ملت نشده بود و اکثر این وکلا از طریق سازمانهای امنیتی ملل متحد در ولایات انتخاب و بکابل اعزام شدند. چون این قانون که توسط وکلایی که پسانتر ها بنام لویه جرگه اضطراری مسمی شد جنبه مردمی نداشت و از جانبی اکثر اعضای این جرگه تمایل نداشتند تا این قوانین بتصویب برسد لاجرم ملل متحد فشار فوق العاده را بالای شاملین مجلس وارد ساخت که بحث در موارد ماده های قانون اساسی که بوقت زیادتر نیاز داشت صورت گرفته نتوانست. علی رغم این مشکلات قانون اساسی افغانستان که خام کوک آن قبلاً از سوی جامعه جهانی و متخصصین حقوقی کشور تیار شده بود از طرف وکلای تصویب قانون اساسی به تصویب رسید و بعد از دهه قانون اساسی سال 1344 این اولین مرتبه بود که افغانستان دارای قانون اساسی به سیستمی که در آن تمایلات تمام ادارات و موسسات اجتماعی، حقوقی و سیاسی افراد و اشخاص در نظر گرفته شده و در آن حد و حدود حکومت و مردم و شیوه های زندگی سیاسی و اقتصادی و عقیدتی مردم تعین شده بود که در نظام اقتصادی قبول شده سیستم یا نظام اقتصادی بازار در نظر گرفته شده است. که حالا من میخواهم این سیستم اقتصادی و خوبی ها و کاستی های آن را مطابق به خصوصیات مردم افغانستان و جوامع و موسسات جهانی کار و سر مایه مورد دقت قرار دهم، زیرا قسمیکه دیده میشود حتی در بالاترین مراتب اداری در سطح کشور یا تعریف و شناخت منطقی از سیستم بازار که در قوانین افعانستان تصویب شده است موجود نمی باشد چنانچه شب گذشته سرپرست وزارت تجارت در شکوه سیستم بازار در ارتباط بالارفتن غیر تصور قیم پطرولیم اظهار داشت:که ما (دولت) در مقابله با بازار دست بسر هستیم و خلع صلاح. در بخش های بعدی می کوشم تا سیستم بازار را با سایر سیتم هاو ارکان اقتصادی که از همدگر جدا نمیباشند و با هم ارتباط تنگاتنگ دارند بخاطر روشنی موضوع می پردازم:

ادامه دارد

• افزودن جدید جستجو
• نظر ها

نوشتن نظر

Your Contact Details:

نام:

ایمیل:  اعلام نکردناعلام کردن

Comment:

عنوان:

قالب نوشته:         -رنگ-آبی کمرنگسیاهآبیبنفشخاکستریسبزلیموییقرمز آلبالوییسرمه ایزیتونیزرشکیقرمزنقره ایآبی سیرسفیدزرد -اندازه-ریزکوچکمعمولیبزرگبسیار بزرگ

Message:

Security

کد آنتی اسپم نمایش داده شده در عکس را وارد کنید.

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."